دنیسری عمر بن خضر

[ویکی نور] «الدنیسری ابوفحص عمر بن خضر بن لمش ترکی»، عالم و حکیم شافعی، در سال 574ق متولد شده و در حدود 640ق درگذشت. اولین شرح حالی که از وی به دست ما رسیده، از تاریخ إربل ابن مستوفی می باشد که معاصر او بوده است. پس از آن، ابن شعّار در کتابش «عقود الجمان» از او نام برده است. صلاح صفدی در «العظیم الوافی بالوفیات»، زبیدی در «تاج العروس» و حاجی خلیفه در «کشف الظنون» نیز از او یاد کرده اند. شرح حالی نیز اسماعیل پاشا بغدادی در «هدایة العارفین» آورده که کاملاًٌ متفاوت بوده و دارای خلط عجیبی است و زرکلی در «الأعلام و کحالة» در معجم المؤلفین از او نقل کرده اند.
از دوران کودکی او اطلاعی در دست نیست. در سال 620ق برای شنیدن حدیث از ابن طرزد وارد إربل گردید. نکته جالب آن که ابن مستوفی او را در این سال کودک دانسته که جای تعجب است. او محدث، طبیب و مورخ بود و «تاریخ دنیسر» را نگارش نمود.
بهترین اثری که در شناخت زندگی و سفرهای دنیسری می توان بر آن اعتماد نمود، «تاریخ دنیسر» است. وی در شهر دنیسر متولد گردید و در آن جا به فراگیری علم پرداخت. دنیسر شهری در قسمت علیای بین النهرین به فاصله 20 کیلومتری جنوب غربی ماردین، در ترکیه کنونی است. در زمان کودکی او، دنیسر مملوّ از علمای تمامی فنون بود و دنیسری در حلقه علمی آن ها شرکت می کرد. با ورود هر عالمی به دنیسر، وی به ملاقات او می شتافت و از او حدیث می شنید و بر او قرائت می کرد.
از ابن زامر دباس نیلی و ابن ختلخ نصیبی قرآن را فراگرفت. او به حران، اربل، موصل سفر نمود. پدرش با طبیب ابوالبهاء حرانی دوست بود ولذا بخشی از علم طب را از او فراگرفت. پیش از سال 605ق وارد بغداد شد. ادامه طب را نیز از ابن هبل بغدادی و ابوالخیر مسیحی در بغداد آموخت. این که چه زمان به دنیسر برگشت و در آن مستقر شد، دقیقاً معلوم نیست، اما به یقیق در سال 607ق در دنیسر بوده و جنازه استادش قاضی موسی ماکسینی را مشاهده کرده است.
او از اساتید مقیم یا مسافرش در دنیسر در کتابش خبر داده است؛ اما از تعداد اساتیدی که وارد دنیسر نشده اند اطلاعی نداریم، جز این که از بعضی از آن ها مانند: ابن جوزی، ابن کلیب، ابن المعطوش و ابوالحرم مکی بن ریان ماکسینی نام برده و شرح حال مختصری از آن ها را در حواشی کتاب آورده است. در کتب تراجم به جز «تاریخ دنیسر»، هیچ اثر دیگری از او معرفی نشده است.
تاریخ دنیسر / نوع اثر: کتاب / نقش: نویسنده

💡 شمر بن ذى الجوشن (كه در اوائل از سردمداران فرقه ضاله خوارج بود و بعدها بههواداران بنى اميه پيوست ) با چهار هزار سپاه جهت كمك به عمر بن سعد، وارد كربلاشد.(202)

💡 از آن تاريخ تا اوايل خلافت ابوبكر بن ابى قحافه، باغستان هاى فدك در تملكحضرت زهرا عليه السلام و همسرش حضرت على عليه السلام بود. ولى پس از تصاحبخلافت از سوى ابوبكر، وى با تحريك عمر بن خطاب، اين باغستان ها را با تزوير واكراه از حضرت زهرا عليه السلام گرفت و آن حضرت و همسرش را از دست رسى به آنهابازداشت و در اختيار حكومت خويش قرار داد.

💡 سياست تبعيض نژادى كه از آن سخن گفتيم هم نسبت به كسانى كه در نتيجهاعمال اين سياست كرامت انسانيشان پايمال و حقوقشان تضييع شد يعنى ((موالى ))و غيرعرب و هم نسبت به بنيانگذار و پيشواى اين سياست خليفه دوم عمر بن خطاب و كسانى كهخط و روش او را ادامه دادند آثار مخصوص به خود داشته است. چنانكه بزودى مى بينيمآثار اين سياست نسبت به هر يك از اين دسته، ماهيت و طبيعت ويژه خود را داشته است.

💡 امّا بايد توجّه داشت كه به نام فرزند امّسلمه، عمر بن ابى سلمه يا عمرو است و اووالى بحرين بوده و حضرت على (ع ) در نامه 42 نهج البلاغه از اوتجليل كرده است و آنچه در نامه او آمده مربوط به عمرو بن سلمه ارحبى است كه دربعضى از كتب به جاى عمرو، عمرو به جاى سلمه، مسلمه آمده است. از جمله در نسخهعربى تاريخ يعقوبى و در كتاب صفّين، روايتى را از فرزند عمر بن مسلمه ارحبىنقل مى كند (549)

💡 در اين حال زهير بن قين و برير، يكى پس از ديگرى براى لشكر عمر بن سعدسخنرانى كردند و آنان را به شيوه هاى مختلف به يارى حضرت سيدالشهداء عليهالسلام فرا خواندند و ليكن آنها با تيراندازى پاسخ دادند و حضرت در حالى كه قرآنرا بر سر گرفته بود سخنرانى ديگرى براى آنان ايراد كرد و فرمود:

💡 راوى مى گويد: قبلاً عمر بن خطاب نيز اين خواب را ديده بود، ولى آن را تا بيست روزپنهان داشت (347). بعد او هم موضوع را به پيغمبر - صلّى اللّه عليه وآله - اطلاعداد!