حاجب پدر

[ویکی فقه] حاجب پدر (قرآن). خداوند در سوره نساء بیان می فرمایند که فرزند حاجب ارث پدر است.
«حاجب» در لغت به معناى مانع است و در اصطلاح فقهى به کسى مى گویند که مانع ارث بردن کسى یا گروهى شود مثل طبقه اوّل ارث نسبت به طبقه دوم (حجب حرمانى) و یا مانع از سهم کامل ارث بردن شود مثل فرزند نسبت به مادر که از ثلث به سدس تنزّل مى دهد (حجب نقصانى).
فرزند حاجب ارث پدر
فرزند، حاجب ارث پدر و موجب محرومیّت وى از مازاد بر سهمش (یک ششم اموال میّت):... ولأبویه لکلّ وحد مّنهما السّدس ممّا ترک إن کان له ولد فإن لّم یکن لّه ولد وورثه أبواه فلأمّه الثّلث....
نساء/سوره۴، آیه۱۱.
۱. ↑ نساء/سوره۴، آیه۱۱.
...

💡 مساءله 1 - در مرتبه اولى اگر چنانچه از ميت تنها پدرى ماندهباشد همه مال ميت به قرابت به پدر او مى رسد، و اگر تنها مادرش مانده باشد ثلثمال را بعنوان فرض و بقيه را بعنوان رد مى برد، و اگر هر دو مانده باشند ثلثمال را بعنوان فرض به مادر مى دهند و بقيه را پدر به قرابت مى برد، و اين درصورتى است كه مادر حاجب نداشته باشد (يعنى ميت خواهر و برادر نداشته باشد) وگرنه مادر يك ششم را مى برد و پدر بقيه را، و در اين فرض هر چند برادر و خواهرباعث شدند مادر سهم كمترى ببرد لكن خود آنان ارث نمى برند.

💡 فلسفه اين حكم روشن است، زيرا وجود برادران متعدد موجب سنگينى بار زندگى پدراست، چون پدر بايد هزينه آنها را بپردازد تا بزرگ شوند، و حتى پس از بزرگ شدننيز هزينه هائى براى پدر دارند، و به همين جهت برادرانى موجبتنزل سهم مادر مى شوند كه از ناحيه پدر و مادر و يا تنها از ناحيه پدر باشند و امابرادرانى كه تنها از ناحيه مادر هستند و هيچگونه سنگينى بر دوش پدر ندارد، حاجب نمىگردند.