جر ولاء

[ویکی فقه] جر ولاء بحثی در انتقال ولای عتق در موضوع برده است که از آن به مناسبت در باب ارث سخن گفته اند.
انتقال ولای عتق فرزندان برده از مولای آزاد کننده مادر شان به مولای آزاد کننده پدر یا جد پدری می باشد.
احکام در جر ولاء
ولای عتق از اسباب ارث بردن مولا از برده ای است که او را آزاد کرده است.
ولای عتق فرزندان کنیز آزاد شده که پس از آزادی وی از برده ای به دنیا آمده اند از آنِ مولای کنیز است و به موجب این ولاء مولای کنیز از فرزندان او در صورت نداشتن وارثی دیگر، با شرایطی ارث می برد؛ لیکن اگر پس از آن، پدر آنان آزاد شود این ولاء از مولای کنیز به مولای پدر فرزندان منتقل می شود و به اصطلاح جرّ ولاء رخ می دهد. همچنین با آزاد شدن جدّ پدری فرزندان، بنابر تصریح برخی، ولای عتق به مولای وی منتقل می گردد؛ لیکن اگر پس از جدّ پدری، پدر نیز آزاد گردد، ولایت دوباره به مولای پدر منتقل می شود و این بار جرّ جرّ ولاء پدید می آید.
شرایط جر ولاء
۱. پدر هنگام ولادت فرزند، برده باشد. بنابر این، اگر در اصل آزاد باشد ولاء تحقق نمی یابد و اگر برده آزاد شده مولای دیگری باشد، ولاء ابتدایی از آنِ آزاد کننده پدر خواهد بود نه مادر و جرّ ولاء تحقق نمی یابد.
۲. مادر، کنیز آزاد شده ای باشد که آزاد کننده بر او ولایت دارد، نه آزاد بالاصاله و یا کنیز آزاد شده ای که کسی بر او ولایت ندارد.
۳. پدر آزاد شود. بنابر این، اگر پدر بر بردگی بمیرد جرّ ولاء تحقق نمی یابد.
۴. فرزندان مستقیم آزاد نشوند، بلکه آزادی آنان به تبع آزادی مادر باشد. بنابر این، اگر فرزند پس از ولادت یا همراه کنیز پس از حامله شدن آزاد شود جرّ ولاء تحقق نمی یابد و ولای عتق از آنِ آزاد کننده آنان خواهد بود.

💡 ديگر اينكه از برادران گرداننده روزنامه الجهاد ولواء الصدر (849) تقاضا دارم كهدر شماره هاى آينده خود، بخشى را به معرفى كسانى اختصاص دهند كه فكر مذهباهل بيت را به شمال مراكش، بويژه منطقه كتامه، آورده اند. زيرا كه اين منطقه به ولاىاهل بيت معروفيتى تمام داشته و باروى كارآمدن قانون و حكومت جديد، اين ولاء را ريشه كنكرده و آثار آن را از ميان برداشته اند. والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته.

💡 راغب در كتاب مفردات گفته است ولاء (به صداى بالاى واو) و همچنين توالى به اين معنااست كه حاصل شود دو چيز يا بيشتر، از يك جنس و بدون اينكه چيزى از غير آن جنسحايل شود. اين معناى لغوى ولاء و توالى است، و گاهى اين لفظ به طور استعاره و مجازدر قربى استعمال مى شود كه آن قرب از جهات زيرحاصل مى گردد.

💡 يزيد سفاك  آورده اند كه پسر احمد حنبل، پدر را گفت: مردمان ما را به ولاء يزيد نسبت مى كنند و مىگويند كه ايشان يزيد را دوست مى دارند. گفت: اى پسر! هر كه ايمان داشته باشد بهخداى و به رسول صلى الله عليه و آله، به يزيد تولا نكند. گفت: يزيد را لعنت مىكنى ؟

💡 و در الدرالمنثور است كه احمد، حكيم، و ترمذى از عمرو بن جموح روايت كرده اند كه وى ازرسول خدا (صلى اللّه عليه و آله وسلم ) شنيده كه فرموده: بنده خدا حق صريح ايمان رادارا نمى شود مگر وقتى كه خدا را دوست بدارد و هر كه و هر چه را دوست مى دارد بهخاطر خدا دوست بدارد، و هر كه و هر چه را دشمن مى دارد به خاطر خدا دشمن بدارد، كهاگر چنين باشد آن وقت است كه از ناحيه خدا مستحق ولاء او خواهد شد....

💡 مرتبه سوم - عموها و عمه ها و دائى ها و خاله ها هر چه هم كه بالا روند و فرزندانشان هرچه هم كه پائين روند البته با اين شرط كه عرف هم تصديق بكند نسبت را و بگويدفلانى منسوب به فلانى است. و اما دومى كه سبب باشد دو قسم است يكى مسئله ازدواج وديگرى ولاء است كه ولاء هم سه مرتبه دارد: