کتاب طب الأئمة مجموعهای ارزشمند از روایات منقول از ائمه اطهار در حوزه پزشکی، تغذیه، و درمانهای سنتی است که در اصل به زبان عربی توسط دو برادر، عبدالله و حسین، فرزندان بسطام بن شاپور زیات نیشابوری، از محدثان شیعی قرن چهارم هجری تدوین شده است. هدف اصلی مؤلفان از گردآوری این اثر، مستندسازی دستورالعملهای بهداشتی و پزشکی منبعث از کلام معصومین (ع) بود؛ چرا که آنان در سفری مرزی با مشکلات درمانی رزمندگان مسلمان، شامل تغییرات اقلیمی و ظهور بیماریهای جدید، مواجه شدند و لزوم جمعآوری این دانش شفابخش را احساس کردند. این کتاب به سبب محتوای غنی خود، همواره مورد استناد بزرگان متقدم بوده و نام آن در منابع معتبری چون «وسائل الشیعة» شیخ حر عاملی و «بحار الأنوار» علامه مجلسی به چشم میخورد.
نسخه فارسی این اثر که به قلم احمد بانپور به نگارش درآمده، متنی روان و سلیس ارائه میدهد و دکتر هادی نقیبی نیز نظارت پزشکی بر تدوین آن را بر عهده داشته است. با این حال، مقدمهای که به نظر میرسد توسط مترجم نگاشته شده، نکتهای حائز اهمیت را در خصوص اعتبار سندی کتاب مطرح میکند. در این بخش به سابقه خانوادگی بسطام بن سابور زیات اشاره شده و سپس به این موضوع پرداخته میشود که یکی از راویان اصلی کتاب، ابن عیاش، با نجاشی (صاحب کتاب رجال معروف) رفتوآمد داشته است. با وجود این ارتباط، چون نجاشی حدیثی از وی نقل نکرده است، این امر به عنوان دلیلی تلویحی بر عدم تأیید کامل اعتبار سندی کتاب طب الأئمة نزد نجاشی تلقی گردیده است.
محتوای اصلی طب الأئمة بر محور روایاتی متمرکز است که شامل توصیههای ائمه معصومین (ع) درباره علوم طبی، بیان مضرات و فواید مواد غذایی مختلف، معرفی داروهای گیاهی و همچنین ادعیه و اذکار مرتبط با شفا و سلامت میباشد. این کتاب نمایانگر بخشی از آموزههای جامعی است که اسلام برای حفظ سلامت جسم و روح انسان ارائه داده و پلی است میان آموزههای دینی و دانش عملی پزشکی سنتی و اسلامی که تأکید ویژهای بر پیشگیری و استفاده از منابع طبیعی دارد.