خط نصف النهار

خط نصف النهار. [ خ َطْ طِ ن ِ فُن ْ ن َ ] ( اِخ ) دایره موهومه ای است در زمین که از دو قطب می گذرد و خط استواء را در زاویه قائمه قطع می کند. ( از ناظم الاطباء ). در کشاف اصطلاحات الفنون آمده است: نزد ارباب هیئت، خطیست واصل بین دو نقطه شمال و جنوب و سبب تسمیه آن به این اسم آنست که در سطح دایره نصف النهارواقع است و بعبارت اخری، این خط فصل مشترک بین دو سطح افق و نصف النهار است. و گاه اطلاق میشود بر فصل مشترک بین سطح زمین و دایره نصف النهار است و آنرا خط زوال نیز می نامند، زیرا زوال به این خط شناخته میشودو معنی زوال مشهور است چنانچه از شرح تذکره عبدالعلی بیرجندی مستفاد می گردد و در شرح چغمینی می گوید: خط واصل بین دو نقطه جنوب و شمال را خط نصف النهار گویند. و آن بخط زوال و خط جنوب و شمال نیز معروفست.

دایره موهومه ایست در زمین که از دو قطب می گذرد و خط استوائ را در زاویه قائمه قطع می کند.

💡 به عنوان مثال نیویورک. اگر خطوط بین نیویورک و خط نصف النهار مبدأ را شمارش کنید، عدد ۵ به دست می‌آید. این ۵ یعنی ساعت که می‌شود ۰۵:۰۰از آنجا که نیویورک در غرب گرینویچ است پس از گرینویچ عقب‌ترست و این یعنی یک منفی هم باید اضافه کنید.

💡 برای محاسبهٔ فاصلهٔ محل خود با گرینویچ، نیاز به داشتن یک نقشه با خطوط طول و عرض جغرافیائی است. ابتدا باید محل خود را بر روی نقشه پیدا کرده و بعد خطوط مابین خود و خط نصف النهار مبدأ را شمارش کنید. فاصله شما پیدا می‌شود.

💡 به فرمان حضرت رسول الله ديوار طرف غرب مسجد مدينه درست بر خط نصف النهاربنا نهاده شده است، و هر ديوارى، بر خط نصف النهار بنا شود هنگام ظهر سايه ندارد،و چون زوال شود سايه از طرف شرقى ديوار در پايه آن ظاهر مى گردد، جنابرسول الله پديد آمدن سايه جانب شرقى ديوار را علامت وقت نماز ظهر قرار داد، و چونمردم سايه ديوار را در پايه آن از طرف شرقى مى ديدند نماز ظهر به جاى مى آوردند.