جالق. ( اِخ ) یکی از بخش های چهارگانه شهرستان سراوان. این بخش در شمال خاوری سراوان و کنار مرز پاکستان واقع و حدود آن بشرح زیر است: از طرف شمال و خاور به مرز پاکستان و از طرف جنوب و جنوب باختری به بخش حومه سراوان و از طرف باختر به شهرستان زاهدان محدود است و از نظر طبیعی به دو قسمت تقسیم میشود:
1- قسمت کوهستانی معروف به کوه بند که از جنوب این بخش عبور میکند و بسمت شمال باختر امتداد دارد و خط الرأس آن بخش جالق را از بخش حومه جدا میسازد. 2- قسمت جلگه که مرکز و شمال بخش و قسمت عمده آن لوت و کویر بوده و در برخی نقاط دارای چاه میباشد. هوای دهستان بسیار گرم و مالاریائی است و بادهای گرم تابستان آنجاطاقت فرساست. آب قراء این بخش از قنات و چشمه و چاه تامین میگردد. محصول عمده آنجا غلات، خرما و لبنیات است. شغل اهالی زراعت و گله داری است. بخش جالق جزء شهرستان سراوان و دارای 20 آبادی بزرگ و کوچک میباشدو مجموعاً 7500 تن سکنه دارد. راههای این بخش مالرواست و فقط یک راه فرعی دارد که از راه فرعی سراوان به کوهک از اسفندک منشعب میشود و پس از عبور از گردنه وداف علی به جالق منتهی میشود. طائفه گمشادزائی که در حدود 5000 تن میباشند بطور سیار در این بخش زندگی میکنند و شغل عمده آنها گله داری و زراعت است. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 8 ). این محل را زالق. ژالق. جالق. صالق. صالقان. جالقان نیز ضبط کرده اند و ظاهراً دو جالق بود یکی جالق نو و دیگری جالق کهنه و بهمین جهت آن را جالقان گویند. ( از تاریخ سیستان و حاشیه آن ). رجوع به کتاب فوق ص 22، 28، 29، 30، 80، 182 و زالق شود ). صاحب مرآت البلدان آرد: جالق یکی از بلوک سرحدی بلوچستان است. ( مرآت البلدان ج 4 ص 78 ).
یکی از بخشهای چهار گانه شهرستان سروان این بخش در شمال شرقی سروان و کنار مرز پاکستان واقع است هوای آن بسیار گرم و مالاریایی است بادهای گرم تابستان آنجا طاقت فرساست. بخش جالق مجموعا ۷۵٠٠ تن سکنه دارد. شغل عمده مردم گله داری و کشاورزی است.
از بخشهای چهارگانه شهرستان سراوان
جالق، شهری در بخش مرکزی شهرستان گلشن در استان سیستان و بلوچستان ایران است. این شهر، مرکز شهرستان گلشن است.
این مکان در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۶۹ پس از تجمیع روستاهای پشت دم، پتوک، تل کوه، چگرد، خوشاب ( شهرک ) دکانان، سر کوه، سورو، سوروک، شیشه ریز، صدیق آباد، قلعه امراء، قلعه دادمحمد، قلعه محمدکریم، قلعه ملا، قلعه ملک، گورک، کولر، کوهکن، کوهکن علیا، گیتانک، خوشاب جالق، کوهک، قلعه شیرمحمد و حاجی آباد کشان به عنوان روستای جالق شناخته و سپس به شهر تبدیل شد.
فاصله شهر جالق تا مرکز استان سیستان و بلوچستان ( شهر زاهدان ) برابر با ۴۱۱ کیلومتر است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر جالق برابر با ۱۸٬۰۹۸ نفر ( ۳٬۵۶۶ خانوار ) بوده است.
جالْق
شهری در استان سیستان و بلوچستان، شهرستان سراوان، و مرکز اداری بخش جالق. با ارتفاعی حدود ۸۵۰ متر، در سرزمینی تپه ماهوری در ۲۷۲کیلومتری جنوب شرقی زاهدان و ۴۴کیلومتری شمال شرقی سراوان، سر راه مرزی سراوان به میرجاوه و زاهدان، قرار دارد. اقلیم این شهر گرم و خشک و جمعیت آن ۱۳,۹۹۹ نفر است (۱۳۸۵). بادهای گرم تابستانی آن طاقت فرساست. این شهر در ۱۴کیلومتری مرز ایران و پاکستان واقع شده است.
💡 خوشاب، روستایی در دهستان جالق بخش مرکزی شهرستان گلشن در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
💡 در نامهای که سفیر انگلیس به دولتمردان ایران نوشته بود، به خط مرزی گلداسمیت استناد نموده بود. طبق این نقشه، جالق و کله گان حدود مرزی ایران را تشکیل میدادند. در ادامه تقاضا کرده بود که خط مرزی از جالق تا کوه ملک سیاه در زمستان آینده تعیین شود. اما دولت ایران نواحی کوهک و ماشکید را متعلق به خود میدانست و با این طرح مرزی جدید انگلیس مخالف بودند.
💡 همچنین قلعهها و آثار موجود در شهر جالق بسیار دیدنی و از نظر تاریخی قابل اهمیت هستند. مانند قلعهٔ شیشه ریز و قلعه سرکوه که متأسفانه به دلیل بیتوجهی در حال ازبین رفتن هستند. سنگ نوشتههای دره نگاران ناهوک آثار بسیار قدیمی و جالبی هستند که قدمت سراوان را به وضوح مشخص میکنند. درخت سرو قدیمی سرجو از آثار مهم مرکز شهرستان میباشد.[نیازمند منبع]
💡 تپه قلعه مزار مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان گلشن، بخش مرکزی، دهستان جالق، ۱ کیلومتری شمال روستای صدیق آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۳ آبان ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۶۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
