یم رده

«یم رده» در متون کهن به نامی برای گیاهی شناخته‌شده در منابع گیاه‌شناسی و افسانه‌های قدیمی اشاره دارد که در فارسی با عنوان «مهرگیاه» یا «لفاح» نیز شناخته می‌شود و در عربی آن را «یبروح الصنم» می‌نامند. این گیاه از تیره سیب‌زمینیان و از سرده مردم‌گیاهان است و به دلیل ویژگی ظاهری خاص خود در طول تاریخ توجه انسان‌ها را به‌شدت جلب کرده است. مهم‌ترین ویژگی این گیاه ریشه ضخیم، گوشتی و اغلب دوشاخه آن است که در برخی نمونه‌ها شباهتی شگفت‌انگیز به شکل بدن انسان دارد. همین شباهت باعث شده که در فرهنگ‌های مختلف، به‌ویژه در سنت‌های کهن ایران و مدیترانه، افسانه‌ها و باورهای فراوانی پیرامون آن شکل بگیرد و گاه ویژگی‌های اسرارآمیز یا جادویی به آن نسبت داده شود. این گیاه بیشتر در مناطق مدیترانه‌ای، به‌خصوص در نواحی مانند سیسیل و کالابریا، به‌صورت طبیعی رشد می‌کند و از نظر زیست‌محیطی در اقلیم‌های خاصی قابل رویش است. در متون طب سنتی و منابع قدیمی، از این گیاه با نام‌های متعددی مانند لفاح، سابیزک و مردم‌گیاه یاد شده و هر یک از این نام‌ها به جنبه‌ای از ویژگی‌های ظاهری یا کاربردی آن اشاره دارند. برخی باورهای کهن، این گیاه را دارای خواص خاص و حتی تأثیرات غیرعادی می‌دانستند و همین امر سبب شده بود که جایگاه آن فراتر از یک گیاه معمولی قرار گیرد. از نظر علمی، این گیاه یک گونه گیاه گلدار با ساختار مشخص و طبقه‌بندی روشن در گیاه‌شناسی است، اما در فرهنگ عامه بیشتر به‌عنوان موجودی نمادین و انسان‌نما شناخته می‌شود.