کتاب فتوح الغیب

[ویکی نور] «فتوح الغیب»، به زبان عربی، اثری ارزش مند در زمینه عرفان عملی است که توسط شیخ عبد القادر گیلانی به رشته ی تحریر درآمده است.
کتاب، مشتمل بر یک مقدمه و 78 مقاله است.
در این رساله، در باره ی موت معنوی، فنای از خلق، تقرب به خداوند متعال، کشف و مشاهده، نفس و احوال آن، تسلیم در برابر اوامر الهی، خوف و رجاء، توکل و مقامات آن، کیفیت وصول به حق تعالی به واسطه ی مرشد، نهی از شکوی، احوال مرید، ورع، مذمت حسد و امر به ترک آن، نعمت و ابتلاء، مذمت نوم، ترک حظوظ، عدم منازعه در باره قدر الهی، بدایت و نهایت، محبت و محبوب، معرفت، امر به دعا و نهی از ترک آن، جهادِ با نفس و اهل مجاهده و محاسبه بحث می شود و در تکمله آن، وصایای شیخ عبد القادر نسبت به اولادش بیان می گردد؛ وصایایی از قبیل اینکه همواره تقوای الهی را پیشه خود سازند و از احدی غیر از حق تعالی خوف نداشته باشند و بر کسی و چیزی غیر از ذات مقدس الهی تکیه نکنند.
نمونه هایی از مطالب مطرح شده در پاره ای از مقالات کتاب:
1. هر مؤمنی در احوال خویش، ناگزیر از سه چیز است: امری که آن را امتثال نماید؛ نهی ای که از آن اجتناب کند و قدری که به آن راضی شود.

💡 شاها عجب‌ترست کتاب فتوح تو از داستان و قصهٔ شاهانِ باستان

💡 در زمان فتح آذربایجان به‌دست مسلمانان در سال ۲۲ هجری قمری آن‌گونه که در کتاب فتوح (نوشتهٔ البلاذری) آمده‌است، توجه سپاه اعراب بیش‌تر متوجه شهر اردبیل بوده‌است و نامی از تبریز در فهرست شهرهایی که مرزبان پارسی از آن‌ها سربازگیری کرده بود، نیامده‌است. چنین پیداست که تبریز همان‌گونه که فاستوس بیزانسی اشاره‌کرده‌است، در قرن چهارم میلادی ویران شده‌بوده و در زمان حملهٔ اعراب قریه‌ای کوچک بیش نبوده‌است.