نسخ بعد از امتثال

[ویکی فقه] نسخ بعد از امتثال، نسخ یک حکم پس از عمل به مضمون آن را می گویند.
به نسخ حکم، پس از آن که مدتی به آن عمل شد، «نسخ بعد از امتثال» می گویند.
مثال
مانند تغییر قبله از بیت المقدس به کعبه، با نزول آیه (قَدْ نَرَی تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّمَاء فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَیْثُ مَا کُنتُمْ فَوَلُّواْ وُجُوِهَکُمْ شَطْرَهُ). پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلّم مدت سیزده سال پس از بعثت در مکه و چند ماه بعد از هجرت در مدینه به امر خدا به سوی بیت المقدس نماز می خواند؛ ولی بعد از آن، قبله تغییر یافت و مسلمانان مامور شدند به سوی کعبه نمازبگزارند. مسلمین در این مدت مورد سرزنش یهود قرار داشتند؛ چراکه بیت المقدس در اصل قبله یهود بود.یهودیان می گفتند مسلمانان از خود استقلال ندارند و به سوی قبله ما نماز می خوانند. این گفت و گوها برای پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلّم و مسلمانان ناگوار بود. پس از مدتی فرمان تغییر قبله صادر شد و در حالی که پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم دو رکعت نماز ظهر را در مسجد بنی سالم به سوی بیت المقدس خوانده بود، جبرئیل مامور شد بازوی پیامبر را بگیرد و روی او را به سوی کعبه بگرداند.

💡 و ناگفته پيدا است نه (عمر) و نه هيچ شخص ديگر و حتى ائمهاهل بيت (عليهم السلام ) كه جانشينان اصلى پيامبرند نمى توانند احكامى را كه در عصرپيامبر (صلى الله عليه و آله ) بوده نسخ كنند و اصولا نسخ بعد از رحلت پيامبر (صلىالله عليه و آله ) و بسته شدن باب وحى مفهوم ندارد، و اينكه بعضى كلام (عمر) راحمل بر اجتهاد كرده اند جاى تعجب است زيرا اجتهاد در برابر (نص ) ممكن نيست.

💡 یک بررسی دقیق‌تر متون مختلف نشان می‌دهد که نسخ بعدی داستان‌های ذوالقرنین به قرآن وابسته‌اند به‌طوری‌که از طریق مفسران اولیهٔ مسلمان فهمیده می‌شود عناصر کلیدی داستان‌های بعدی مانند وجه تسمیهٔ «ذوالقرنین» که نسبت داده شده به کوروش هخامنشی مدیون منابع آن‌ها در تفاسیر است.

💡 از این رو بعضی یهودیان در نسخ بعدی نوشتار او جمله وی را "با بهترین مصریان باید کشته شود" جایگزین کردند.