موانع استراق سمع
در قرآن کریم، پدیدهی استراق سمع که به معنای گوشدادن پنهانی و دزدکی است، بهصورت ویژه در ارتباط با شیاطین و جنیان مطرح شده و مورد نکوهش قرار گرفته است. آیات متعددی به وجود موانعی در آسمانها اشاره میکنند که از دسترسی و شنود غیرمجاز این موجودات به وحی و اسرار آسمانی جلوگیری میکند. بر اساس این آیات، آسمان بهوسیلهی نگهبانان قدرتمند و شهابهای آسمانی محافظت میشود تا هیچ شیطان راندهشدهای نتواند بهطور مخفیانه به ملأ اعلی (عالیترین جمعیت فرشتگان) نزدیک شده و به سخنان آنان گوش فرا دهد.
تفسیر این آیات نشان میدهد که خداوند متعال، حقایق وحیانی و اخبار غیبی را بهشیوهای حکیمانه از دسترس شیاطین مصون داشته است. هنگامی که جنیان یا شیاطین قصد استراق سمع دارند، با موانعی سخت و شهابهای درخشان و آماده به مقابله روبرو میشوند که آنان را از هر سو هدف قرار میدهند و مانع نفوذ و شنود آنان میگردند. این نظام حفاظتی، بخشی از تدبیر الهی در حفظ قداست و امنیت وحی است و بر قدرت و علم بیپایان پروردگار در ادارهی جهان هستی دلالت دارد.
بنابراین، میتوان دریافت که آسمانها، بهویژه آسمان دنیا، با چراغهای فروزان (ستارگان) آراسته شده و در عین حال، بهصورتی محکم و دقیق از گزند هر شیطان سرکش و راندهشدهای حفظ گردیده است. این مفهوم در آیاتی که به «حفظ» آسمانها اشاره میکنند به وضوح نمایان است و تأکید میکند که تنها کسانی که موفق به ربودن سخنی میشوند، توسط شهابی درخشان و گریزناپذیر دنبال خواهند شد. این امر، هشداری برای جلوگیری از هرگونه تلاش برای دستیابی به علوم غیبی به روشهای نادرست و غیرمجاز محسوب میشود.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] موانع استراق سمع (قرآن). استراق سمع به معنای پنهانی و دزدانه گوش دادن است که در قرآن کریم نکوهش شده است.
در قرآن کریم به وجود نگاهبانانی در آسمان از جمله شهاب های آسمانی، برای جلوگیری از استراق سمع جنیان اشاره شده است آنجاکه می فرماید:«قل اوحی الی انه استمع نفر من الجن؛ بگو به من وحی شده است که تنی چند از جنیان گوش فرا داشتند و گفتند راستی ما قرآنی شگفت آور شنیدیم.»• «وانا لمسنا السماء فوجدنـها ملئت حرسا شدیدا وشهبا و ما بر آسمان دست یافتیم و آن را پر از نگهبانان توانا و تیرهای شهاب یافتیم.»•«وانا کنا نقعد منها مقـعد للسمع فمن یستمع الان یجد له شهابا رصدا؛ و در (آسمان) برای شنیدن به کمین می نشستیم (اما) اکنون هر که بخواهد به گوش باشد تیر شهابی در کمین خود می یابد.»
← بررسی تفسیری آیات
خداوند، حافظ حقایق وحیانی و اخبار آسمانی از استراق سمع شیاطین، به وسیله شهاب های آسمانی می باشد همانطور که در قرآن می فرماید:«ولقد جعلنا فی السمآء بروجا..؛ و به یقین ما در آسمان برجه ایی قرار دادیم و آن را برای تماشاگران آراستیم.» • «وحفظنـها من کل شیطـن رجیم؛ و آن را از هر شیطان رانده شده ای حفظ کردیم.» • «الا من استرق السمع...؛ مگر آن کس که دزدیده گوش فرا دهد که شهابی روشن او را دنبال می کند.»«وحفظا من کل شیطـن مارد؛ و (آن را) از هر شیطان سرکشی نگاه داشتیم.» • «لا یسمعون الی الملا الاعلی ویقذفون من کل جانب؛ (به طوری که) نمی توانند به انبوه (فرشتگان) عالم بالا گوش فرا دهند و از هر سوی پرتاب می شوند.» («حفظا» مفعول مطلق برای فعل محذوف است؛ یعنی «حفظناها حفظا»؛ بنابراین، معنا چنین می شود: ما آسمان را از هر شیطانی محافظت کردیم تا حقایق وحیانی و اخبار آسمانی مورد استراق سمع قرار نگیرد.) «... وزینا السماء الدنیا بمصـبیح و حفظا..؛ پس آنها را (به صورت) هفت آسمان در دو هنگام مقرر داشت و در هر آسمانی کار (مربوط به) آن را وحی فرمود و آسمان (این) دنیا را به چراغ ها آذین کردیم و (آن را نیک) نگاه داشتیم این است اندازه گیری آن نیرومند دانا.»
← تفسیر آیه هفت سوره صافات
۱. ↑ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص۲۳۱، ذیل «سرق».
...