مال پیدا شده

[ویکی اهل البیت] کلید واژه: لقطه، احکام لقطه، شرایط لقطه، مال پیدا شده،
مال گمشده ای را که یافت می شود و مالکش معلوم نیست، «لُقَطَة» می گویند. بهترین کاری که انسان در برخورد با اشیای گمشده می تواند انجام دهد، همان است که امام صادق علیه السلام توصیه فرموده است: «أَفْضَلُ ما یَسْتَعْمِلُهُ الْأِنْسانُ فِی اللُّقَطَةِ اذا وَجَدَها الَّا یَأْخُذَها وَلایَتَعَرَّضَ لَها، فَلَوْ انَّ النَّاسَ تَرَکُوا ما یَجِدُونَهُ لَجاءَ صاحِبُهُ فَأَخَذَهُ؛ بهترین کار انسان درباره «لقطه»، که آن را می یابد، این است که از زمین برندارد و دست بدان نزند. اگر مردم آنچه را می یابند برندارند، صاحبش می آید و آن را برمی دارد».
وقتی کسی مالی می یابد و به کسی دیگر نشان می دهد تا او آن را بردارد، همان کسی که مال را برداشته مسئول است. اگر کسی چیزی ببیند و به گمان این که مال خود اوست آن را بردارد و سپس معلوم شود که مال او نیست، آن چیز از حکم «لقطه» برخوردار است. همچنین اگر کسی مال گمشده را بردارد و به کناری بگذارد، آن چیز از حکم «لقطه» برخوردار می شود ولی چنانچه با پا یا دست آن را کنار بزند، حکم «لقطه» بر آن جاری نیست.
چنان چه پس از یک سال اعلام صاحب مال پیدا نشود، در صورتی که مال را در غیر حرم مکه یافته است، میان سه کار مخیر است:
الف) آن را برای خود بردارد با ضمانت (که اگر صاحب مال پیدا شود، به او بازگرداند).
ب) آن را صدقه دهد، با ضمانت.
ج) به طور امانت آن را نگاه دارد، بدون ضمانت.

💡 لوریمر (همان‌جا) موردی زننده از رفتار وحشیانه برده فروشان عرب را ذکر کرده‌است؛ اما به گفتة عیسوی، «تقریباً تمام منابع متفق‌القول اند که حمل بردگان از آفریقا به وضعی نسبتاً انسانی انجام می‌شد.» بردگان اجازه کسب مال پیدا می‌کردند و غالباً ثروت هنگفتی گرد می‌آوردند.