فروغی محمدعلی

فروغی، محمّدعلی (تهران ۱۲۵۶ـ۱۳۲۱ش)
فروغی، محمّدعلی
فروغی، محمّدعلی
فروغی، محمّدعلی
فروغی، محمّدعلی
فروغی، محمّدعلی
(ملقّب به ذکاءالملک) دولتمرد، پژوهشگر، مترجم، و مؤسّس فرهنگستان ایران. فرزند محمدحسین فروغی است. پس از تحصیلات ابتدایی و علوم متداول زمان، برای آموختن مقدمات طب به دارالفنون تهران رفت و چندی بعد پس از رها کردن آن، به ادبیات و فلسفه روی آورد و در بیشتر رشته های جدید، اطلاعات بسیاری به دست آورد. در ۱۸سالگی در وزارت انطباعات استخدام شد و ضمن کار، به تدریس در مدارس نیز می پرداخت. با هفته نامۀ تربیت که پدرش تأسیس کرده بود (۱۲۷۵ش)، همکاری می کرد و ترجمه های خود از آثار بسیاری از نویسندگان اروپایی را در آن به چاپ می رساند. از ۱۲۷۸ش، مترجم و مدرّس مدرسۀ علوم سیاسی شد. از مهم ترین کارهای او در آن سال ها، ترجمه و چاپ کتاب هایی، نظیر اصول علم، ثروت ملل (۱۲۸۳ش) و تاریخ ملل قدیمۀ مشرق (۱۲۷۹ش) بود که در برنامۀ درسی مدارس قرار گرفت. چندی بعد به معاونت مدرسۀ علوم سیاسی و استادی درس تاریخ آن مدرسه انتخاب شد. از بنیانگذاران انجمن آثار ملی بود. در ساختن آرامگاه فردوسی و مراسم جشن هزارۀ فردوسی، که در ۱۳۱۳ش در تهران و طوس برگزار شد، نقش اساسی داشت. در ۱۳۱۴ش، فرهنگستان ایران را تأسیس کرد و خود ریاست آن را به عهده گرفت. از نمایندگان ایران در مجمع عمومی جامعۀ ملل بود، که بعد از جنگ جهانی اول، در ژنو تشکیل شد و در ۱۹۳۰ به ریاست آن مجمع برگزیده شد. سه بار به نخست وزیری رسید و سمت های مهم و حسّاس دیگری نیز احراز کرد. در ابن بابویه به خاک سپرده شده است. غزلیات سعدی (با همکاری حبیب یغمایی، ۱۳۱۸ش) و رباعیات خیام (با همکاری قاسم غنی، ۱۳۲۰ش) را تصحیح کرد. از دیگر آثارش: سیر حکمت در اروپا در ۳ جلد، (۱۳۱۰ـ۱۳۲۰ش)؛ پیام من به فرهنگستان (۱۳۱۶ش)؛ آیین سخنوری یا فن خطابه (۱۳۱۶ش)؛ حقوق اساسی یا آداب مشروطیت دول (۱۲۸۶ش)؛ دورۀ مختصر تاریخ ایران (۱۲۸۳ش)؛ جامعۀ ملل (۱۳۰۸ش)؛ تصحیح کلیات سعدی، در ۴ جلد (۱۳۲۰ش).

[ویکی نور] محمدعلی فروغی، ذکاء الملک فرزند محمدحسین ادیب (1294 - 1361ق)، نویسنده، ادیب، مترجم و دانشمند ایرانی است.
تحصیلات خود را از پنج سالگی نزد پدر آغاز کرد و ظرف مدت هفت سال کلیات زبان های فارسی، عربی و فرانسه را آموخت و از علوم جدید نیز بهره گرفت. بعد از آن وارد مدرسه دارالفنون شد و به تحصیل در رشته طب پرداخت، اما پس از چندی به علت علاقه به فلسفه و ادبیات، در این دو زمینه مشغول به فعالیت شد. چندی نیز در مدرسه صدر به تکمیل تحصیلات پرداخت. بعد از اینکه پدرش هفته نامه «تربیب» را انتشار داد، محمدعلی به عنوان سردبیر، نویسنده و مترجم هفته نامه مقالاتی در آن نوشت.
پس از تأسیس مدرسه علوم سیاسی در ابتدا به عنوان مترجم و سپس به عنوان استاد و معاون مدرسه به خدمت پرداخت. بعد از درگذشت محمدحسین فروغی، محمدعلی ملقب به ذکاء الملک شد و ریاست مدرسه علوم سیاسی را به عهده گرفت. فروغی در طی زندگانی سیاسی خود چند بار به وکالت مجلس و سفارت رسید و چندین بار وزیر و نخست وزیر شد. وی در تهران درگذشت و در ابن بابویه به خاک سپرده شد.
وی به تصحیح و تحقیق آثار زیر نیز همت نهاده است:
اثرآفرینان، دکتر محمدرضا نصیری، جلد چهارم، ص 285 - 286.
سیر حکمت در اروپا به ضمیمه گفتار در روش راه بردن عقل

💡 کلام سعدی تأثیر انکارناپذیری در زبان و ادبیات فارسی داشته است؛ آن‌چنان‌که شباهت قابل توجهی بین زبان فارسی امروزی و زبان سعدی وجود دارد. محمدعلی فروغی در این‌باره می‌گوید:

💡 پس از پایان جنگ جهانی اول و تأسیس جامعه ملل، مستنصرالسلطنه به همراهی محمدعلی فروغی در قالب کمیسیونی موضوع بازگشت سرزمین‌های از دست رفته ایران و تثبیت مرزهای شمالی کشور را با جمهوری دمکراتیک آذربایجان پیش می‌بردند. او در اواخر عمر به مصر بازگشت و در قاهره اقامت گزید و مشغول مطالعه و تالیف شد. در این دوران مقالاتی در روزنامه جهان‌نما (چاپ قاهره) منتشر می‌کرد.

💡 تا شهریور ۱۳۱۲ که دولت هدایت سقوط کرد، بهرامی وزیر پست و تلگراف بود و پس از آن، محمدعلی فروغی نخست وزیر شد و بهرامی را والی خراسان کرد تا کنگره بین‌المللی هزاره فردوسی را برگزار کند. پس از پایان کنگره در سال ۱۳۱۳ بهرامی به تهران احضار و بیکار شد.

💡 گفته شده است که اسم فامیل پهلوی را محمدعلی فروغی، نخستین نخست وزیر رضاشاه انتخاب کرد و پس از قبول رضا شاه همه شهروندانی که مشابه این اسم فامیل را داشتند مجبور شدند اسم فامیل خود را تغییر دهند.