فَرمانْفرما، عبدالحسین میرزا (۱۲۳۶ـ۱۳۱۸ش) فَرمانْفرما، عبدالحسین میرزا فَرمانْفرما، عبدالحسین میرزا فَرمانْفرما، عبدالحسین میرزا فَرمانْفرما، عبدالحسین میرزا از شاهزادگان و اعیان دورۀ قاجاریه. پسر دوم فیروز میرزا نصرت الدوله و نوۀ عباس میرزا و مادرش نوۀ دختری فتحعلی شاه قاجار بود و تحصیلات مقدماتی را نزد آموزگاران خصوصی فراگرفت و سپس وارد دارالفنون شد (۱۲۹۵ق) در ۱۲۹۸ق به فرماندهی قوای کرمان و به مقام سرتیپی رسید و به عضویت شورای عالی نظام منصوب شد. پس از یک سال، با درجۀ سرتیپ اولی به آذربایجان رفت و ریاست گارد ولیعهد و فرماندهی هنگ را بر عهده گرفت. وی پس از مرگ پدر، «نصرت الدوله» لقب یافت (۱۳۰۳ق). در ۱۳۰۶ق به سِمت صندوقدار ولیعهد منصوب شد و در همین سال، با عزت الدوله، دختر مظفرالدین شاه قاجار، ازدواج کرد. و سه سال بعد، پس از کسب لقب «فرمانفرما» و «سالار لشکر» به ریاست قشون آذربایجان رسید و حکومت خوی و ارومیه را به دست آورد. سپس حکومت کردستان (۱۳۱۳ق)، کرمان (۱۳۱۳ق)، وزارت جنگ و فرماندهی کل قشون (۱۳۱۴ق) و حکومت فارس را به دست آورد. در ۱۳۱۷ق، به عتبات عالیات تبعید شد، اما پس از انقلاب مشروطیت به ایران مراجعت کرد و وزیر عدلیه (۱۳۲۵ق)، وزیر جنگ (۱۳۲۸ق) وزیر داخله (۱۳۳۳ق) مدتی کوتاه رئیس الوزراء (۱۳۳۴ق) و والی فارس (۱۳۳۶ق) شد. وی در کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ش زندانی شد و پس از آزادی دیگر در امور دولتی شرکت نکرد. فرمانفرما در طی دوران مناصب سیاسی خود حامی منافع انگلیس در ایران بود و نشان افتخار GCMG از پادشاه انگلستان گرفت.
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] «عبد الحسین میرزا، ملقب به فرمان فرما»، در سال 1274ق (1236ش) متولد شد. پدرش، فیروز میرزا، ملقب به نصرت الدوله، پسر شانزدهم عباس میرزای نایب السلطنه و عموی ناصر الدین شاه بود. مادرش، شاهزاده حاجیه هما خانم، دختر بهمن میرزا بهاء الدوله، پسر فتحعلی شاه و کوچک ترین فرزند خانواده بود. تحصیلات عبد الحسین میرزا همانند دیگر شاهزادگان آن دوره نبود؛ معمولا شاهزادگان بعد از فراگرفتن ادبیات فارسی و عربی و آداب دینی و تعلیم خط، به تیراندازی و شکار مشغول می شدند، آن گاه در دربار حضور می یافتند، اما برای عبد الحسین میرزا، معلم سرخانه آوردند. او ادبیات فارسی، عربی و آداب دینی را فراگرفت. فارسی را خوب می دانست و در نوشتن، سبک خاصی داشت. مطلب را صریح، مؤثر و بدون زواید ادا می کرد. بعد او را به مدرسه نظام اتریشی که در تهران دایر بود، فرستادند و در آنجا زبان فرانسه را یاد گرفت و بعد از مدتی مسئول تعلیم سربازان و انتظامات جنگی شد. بعد از اتمام مدرسه اتریش، زیر نظر کامران میرزا نائب السلطنه، وزیر جنگ و پسر ناصر الدین شاه مشغول خدمت گردید. در سال 1299ق، به درجه سرهنگی رسید و ریاست افواج کرمان به عهده او واگذار شد و او بعد از مدتی به تهران بازگشت. وی در جوانی به کمک پدر توانست قناتی را برای تهران حفر کند که به قنات فرمان فرما معروف شد و چون پدرش، فیروز میرزا، به فرمان فرما ملقب شد، شاه لقب نصرت الدوله را به عبد الحسین میرزا اعطا کرد. وی در سال 1301ق، به منصب سرتیپی نائل گردید و سال بعد عازم آذربایجان شد و به نام نصرت الدوله در آن ایالت، معروف گردید. عبد الحسین میرزا در تبریز به دستگاه مظفر الدین میرزا ولیعهد پیوست و در خدمت امیر نظام حسنعلی خان گروسی وارد شد و به ریاست قراسوران (ژاندارمری) آذربایجان منصوب گردید. در سال 1303ق، فیروز میرزا فرمان فرما، در تهران در گذشت. عبد الحسین میرزا برای تشریفات عزاداری از تبریز به تهران آمد و بعد از انجام مراسم با نامه ای که از طرف امیر نظام از تبریز برای او فرستاد شد، دوباره به تبریز بازگشت و به کار سابق خود مشغول شد. در همین ایام با دختر ولیعهد، مظفر الدین میرزا نیز ازدواج کرد و از این پس، در کسوت صندوق داری ولیعهد انجام وظیفه کرد.
جمله سازی با فرمانفرما عبدالحسین میرزا
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 عبدالحسین فرمانفرمائیان در زمان قاجار موسوم به عبدالحسین میرزا فرمانفرما (۱۲۳۱، تبریز – ۱۳۱۸، تهران) شاهزادهٔ قاجار و نخستوزیر ایران در دوران سلطنت احمدشاه قاجار بود. خانوادههای فیروز و فرمانفرمائیان منسوب به او هستند. فرمانفرما پس از روی کار آمدن دودمان پهلوی به تدریج ثروت و نفوذ سیاسی خود را از دست داد.
💡 عبدالحسین میرزا فرمانفرما دو بار به حکومت کرمانشاه رسید. حکومت اول او از ۱۲۸۱ تا ۱۲۸۳ خورشیدی (۱۹۰۵-۱۹۰۲ میلادی) و حکومت دوم او از ۱۲۹۰ تا ۱۲۹۳خورشیدی (۱۹۱۴-۱۹۱۱ میلادی) ادامه داشت. دورۀاول حکومت فرمانفرما بر کرمانشاه با اپیدمی وبا در این منطقه در سال ۱۲۸۲ خورشیدی (۱۹۰۴-۱۹۰۳ میلادی) همراه بود.
💡 دولت برای مقابله با شورش، حکومت اصفهان را به عبدالحسین میرزا فرمانفرما سپرد و او را با چندصد سوار بختیاری به رهبری ظفرخان راهی اصفهان کرد. اما عبدالحسین میرزا تصمیم گرفت که به اصفهان نرود. او به اتفاق سربازان بختیاری که تمایل به جنگیدن با اقوام و خویشان خود نداشتند، از کاشان جلوتر نرفتند. ظفرخان هم نیروهای نظامی خود را پراکنده کرد.
💡 در سال ۱۳۰۴، روزنامهٔ خلیج فارس را منتشر کرد ولی اندکی بعد مقالهای از او منتشر شد که به نوشتهٔ رکنزاده آدمیت، عامه نپسندیدند، هیاهویی راه انداختند و ارادهٔ قتلش را کردند. ناچار در منزل عبدالحسین میرزا فرمانفرما که والی فارس بود پناهنده شد و فرمانفرما او را پنهانی به اصفهان فرستاد. اقامت دشتی در اصفهان هم مانند شیراز کوتاه بود و بعد از پنج ماه به تهران رفت.
