دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] ابو القاسم، فرات بن ابراهیم بن فرات کوفی از شخصیت های دوران غیبت صغری می باشد. وی از راویان حدیث به شمار می آید و روایات فراوانی از مشایخ بزرگ شیعه روایت کرده و از معاصران ثقة الاسلام کلینی است.
فرات بن ابراهیم در کوفه به دنیا آمد و شاید به همین دلیل هم نام او را فرات گذاشته اند. کوفه در آن زمان مرکز علم و دانش بوده و شخصیت های علمی فراوانی را تحویل جهان اسلام داده که فرات بن ابراهیم نیز یکی از آنها است.
شخصیت فرات بن ابراهیم
فرات بن ابراهیم شخصیتی فاضل و اندیشمند بود و از علوم اجتماعی و فرهنگی فراوانی نیز بهره مند بوده است و همانگونه که شاگردش ابو القاسم علوی می گوید وی استاد محدثین دوران خود بوده است.
مذهب فرات بن ابراهیم
با توجه به تنها کتابی که از ایشان به دست ما رسیده، یعنی تفسیر فرات، به نظر می رسد که وی شخصیتی زیدی مذهب و یا حداقل علاقه مند به آنها بوده است. وی در کتاب خود از بسیاری از شخصیت های زیدی روایت نقل می کند و روایاتش بیشتر شبیه به روایات زیدیه است و در کتابش روایتی مبنی بر امامت دوازده امام نقل نکرده، اگر چه روایاتی دال بر امامت امام محمدباقر و امام جعفرصادق علیهماالسلام نیز در آن فراوان است؛ ولی در مقابل، روایتی نیز از زید دارد که عصمت را به جز پنج تن از اهل بیت از دیگران نفی می کند. شاید دلیل اینکه در کتاب های رجالی نامی از ایشان برده نشده نیز همین بوده که امامیه وی را از خود نمی دانستند و اهل تسنن هم همین گونه با او برخورد کرده اند، لذا مانند دیگر شخصیت های زیدیه به فراموشی سپرده شده است. البته شاید بتوان گفت با توجه به روایات فراوانی که فرات از حسین بن سعید اهوازی، از یاران امام جواد و امام هادی و امام عسکری علیهم السلام، نقل می کند و با توجه به روایات فراوانی که ابن بابویه، پدر شیخ صدوق و خود شیخ صدوق از فرات نقل می کنند و مضمون روایاتی که در کتاب های شیخ صدوق از فرات آمده، وی شخصیتی شیعه دوازده امامی باشد. گر چه با تحقیق در کتاب تفسیر وی احتمال زیدی بودن او تقویت می گردد. احتمال هم دارد بگوییم وی در آغاز زیدی بوده و سپس شیعه شده و یا اینکه از آن گروه از زیدیه است که به شیعه بسیار نزدیکند و با علما و روات شیعه رفت و آمد فراوان داشته اند.
کلام علما درباره فرات بن ابراهیم
...
