روحانی، محمدحسین (خراسان رضوی ۱۳۱۵ـ۱۳۷۹ ش)
مترجم و محقق ایرانی. در حوزه علمیه مشهد صرف و نحو، و ادب و تفسیر و کلام را فراگرفت. در ۱۳۴۸ش لیسانس فلسفه، در۱۳۵۲ش فوق لیسانس زبان و ادبیات و زبان عربی، در ۱۹۷۵ فوق لیسانس بهداشت از دانشگاه شیکاگو و در ۱۳۶۲ش دکترای فرهنگ عربی و علوم قرآنی از دانشگاه تهران گرفت. پانزده سال (۱۳۴۹ـ۱۳۶۴) عضو فرهنگستان زبان ایران بود و سال ها نیز در دانشگاه های گوناگون به تدریس تاریخ ادبیات عربی و فارسی پرداخت. او با دایرةالمعارف تشیع و دایرة المعارف بزرگ اسلامی همکاری داشت. تخصص او بیشتر در حوزۀ تاریخ معاصر خاورمیانه و جنبش های معاصر از کشورهای عربی بود. مهم ترین آثارش: در خاورمیانه چه گذشت؛ تاریخ معاصر کشورهای عربی؛ حکم غیابی؛ تفسیر کلامی قرآن مجید و ترجمه ۷ جلد از تاریخ ابن اثیر.
[ویکی نور] سید محمدحسین روحانی شهری در 1315 ش در قصبۀ «شهر» از روستاهای «جوی مند» از شهرهای جنوب خراسان دیده به جهان گشود.در پی رخدادهای شهریور 1320 و بازگشایی حوزه های علمی به مشهد و قم رفت و این درسها را فراگرفت:صرف و نحو عربی، معانی، بیان، عروض، بدیع، قافیه، منطق، کلام، تفسیر، حدیث، رجال، درایت، حدیث و فلسفه.دورۀ کامل خارج فقه و اصول را در مشهد و قم به پایان رساند.
در سال 1338 ش دیپلم ادبی گرفت.در 1342 ش دیپلم فیزیک و ریاضی و در 1348ش لیسانس فلسفه، در 1352 ش فوق لیسانس ادبیات و زبان عربی، در 1970-1975م فوق لیسانس بهداشت و تنظیم خانواده از دانشگاه شیکاگو، و در 1362 ش دکترا در فرهنگ عربی و علوم قرآنی از دانشگاه تهران.وی مدت پانزده سال(1349-1364 ش) عضو فرهنگستان زبان ایران به عنوان پژوهشگر بود.از 1354 ش تاکنون تدریس در دانشگاه تهران و جز آن را آغاز کرد و در این اواخر به تدریس در شهرستانهای گوناگون در دورۀ فوق لیسانس و دکترا به تدریس درسهای زبان اختصاصی انگلیسی و مأخذشناسی و روش تحقیق پرداخت.حدود 15 سال در اروپای باختری و امریکای شمالی تدریس کرد.
درسهای او فراگیر بود و موضوعاتی چون:ادب فارسی، زبان و ادب عربی، تاریخ اسلام، فرهنگ و تمدن اسلامی، کلام و فلسفۀ اسلامی و غیره را دربر می گرفت.آثار:آشنایی با ادبیات نوین عربی، پیش درآمدی بر عرفان و تصوف، تاریخ معاصر کشورهای عربی، تفسیر کلامی قرآن مجید و...
