دیولافوا ژان

[ویکی نور] «مادام ژان دیولافوا» همسر مارسل اوگوست دیولافوا، مهندس راه و ساختمان و باستان شناس فرانسوی، در سال 1843م به دنیا آمده و در سال 1920م، دیده از جهان فروبسته است.
وی در مسافرت های علمی و تحقیقاتی همسرش در سال های 1881-1886م، به فرانسه، ترکیه، قفقاز، ایران و بین النهرین، او را همراهی می کرد. او از هنگام حرکت از فرانسه تا مراجعت به آنجا، وقایع روزانه مسافرت و مشاهدات و تحقیقات شوهر خود را یادداشت کرده و به صورت کتابی با نام «مسافرت دیولافوا در ایران و شوش و کلده» به چاپ رسانیده است.
وی به همراه همسرش از سوی دولت فرانسه، برای انجام کاوش های باستان شناسی، سه بار به ایران سفر کردند.
اولین مسافرت آن ها، در سال 1881م به بنادر جنوبی ایران صورت گرفت.
اثر دوم وی، کتابی است مشتمل بر یادداشت های سفر دوم و سوم آن ها که سال های 1884-1886م را در برمی گیرد.

💡 در اواخر سدهٔ نوزدهم، مادام ژان دیولافوا سیاح فرانسوی‌ای که از تبریز زیارت کرد از گنبد شنب غازان فقط از خرابه‌ای که به یک تپه تبدیل شده‌است بحث می‌کند. وی کاشی‌های منقش و زیبایی را به‌همراه سنگ‌های نفیس پراکنده در زمین می‌بیند.

💡 در دوران قاجار، روستاییان نیز شلیته بر تن می‌کردند، با این تفاوت که دامنشان قدری پایین‌تر از زانو بود. ژان دیولافوا دربارهٔ اندازه‌های شلیته در نقاط مختلف ایران عهد قاجار نوشته است که هرقدر به طرف مناطق جنوبی ایران پیش رویم، بلندی پیراهن زنان بیشتر است؛ در تهران بلندای دامن‌های چین‌دار به وسط ران، در اصفهان به سر زانو، و در شیراز تا قوزک پا می‌رسید.

💡 خانم ژان دیولافوا در صفحه ۷۲ از کتاب خود قدمت این قلعه را به زمان اردشیر یکم (هخامنشی) رسانده و هدف بنای آن را زندانی برای شاهزاده خانم شورشی ذکر کرده‌است. برخی بنای این قلعه را مربوط به قرن ۷ هجری تخمین زده‌اند. برخی دیگر بنای آن را با قدمت ۸ تا ۱۲ قرن ذکر کرده‌اند. ولی با توجه به پایه‌های ساخت قلعه و مصالح بکار برده شده تخمین به اوایل دوره ساسانیان نیز زده می‌شود.

💡 یکی از معروف‌ترین چنارهای کهن‌سال ایران که قدمت دست‌کم هشتصدساله داشته‌است در محوطه این امامزاده واقع شده بود که در آثار جهان‌گردان خارجی نیز بدان اشاره شده‌است. ژان دیولافوا دربارهٔ آن می‌نویسد :

💡 ژان دیولافوا و کلایس، باستان‌شناسان اروپایی در این باره تحقیق کرده‌اند و کلایس در مورد قلعه ایرج آورده‌است که درازای شمالی - جنوبی قلعه ایرج ۱۲۱۴ متر و پهنای خاوری - باختری آن ۱۱۵۰ متر است که با هیچ‌یک از قلعه‌های خشتی و تاریخی جهان قابل مقایسه نیست.