«حزب اقدام ملی ترکیه» که به زبان ترکی «Milliyetçi Hareket Partisi» نامیده میشود، یکی از احزاب سیاسی مهم و ملیگرای کشور ترکیه است که گرایش شدید به ملیگرایی ترک دارد و در رسانههای فارسیزبان گاهی با عنوان «حزب اقدام ملی» شناخته میشود. این حزب در دهه ۱۹۶۰ میلادی و در فضای پرتنش سیاسی ترکیه شکل تازهای پیدا کرد و رهبری آن به دست آلپ ارسلان تورکش افتاد که از چهرههای مشهور جریان ملیگرایی ترک بود. او پیشتر عضو کمیته وحدت ملی و از افراد فعال در کودتای ۱۹۶۰ ترکیه به شمار میرفت و بعدها با ورود به حزب جمهوریخواه دهقان ملت، مسیر تازهای برای این جریان سیاسی ایجاد کرد. تورکش پس از مدتی توانست با جذب نیروهای همفکر خود، نفوذ فراوانی در حزب به دست آورد و برنامهای سیاسی بر پایه اصول معروف به «نه نور» ارائه دهد که بر ملیگرایی، وحدت ترکها و مبارزه با کمونیسم تأکید داشت. مخالفان او را به تندروی و حتی تقلید از روشهای اقتدارگرایانه متهم میکردند، اما او با حمایت هوادارانش در سال ۱۹۶۵ به ریاست حزب رسید. این حزب به تدریج به یکی از مهمترین جریانهای راستگرای ترکیه تبدیل شد و در میان گروههای ملیگرا، محافظهکار و طرفداران هویت ترک نفوذ زیادی پیدا کرد. حزب اقدام ملی در دورههای مختلف در پارلمان ترکیه حضور داشته و گاه در ائتلافهای حکومتی نیز نقش ایفا کرده است. از ویژگیهای مهم این حزب، تأکید بر حفظ وحدت ملی ترکیه، مقابله با جریانهای جداییطلب و دفاع از ارزشهای سنتی و ملی ترکها است. این جریان سیاسی در تاریخ معاصر ترکیه تأثیر قابل توجهی بر فضای سیاسی، اجتماعی و حتی فرهنگی این کشور گذاشته و همچنان یکی از احزاب شناختهشده و اثرگذار در سیاست ترکیه به شمار میآید.
حزب اقدام ملی ترکیه
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] حزب ملی گرای تندرو ترکیه که در رسانه های فارسی زبان گاه حزب اقدام ملی نیز نامیده می شود، در این مقاله به بررسی آن می پردازیم.
این حزب تا پیش از تحولات ساختاری و تصفیه رهبری پیشین خود، که به دست آلپ ارسلان تورکش انجام گرفت، حزب جمهوری خواه دهقان ملت نامیده می شد. حسین فیض الله معروف به آلپ ارسلان تورکش، ترک گرای تندرو و عضو کمیته وحدت ملی بود (که فعالانه در کودتای ۱۳۳۹ش/ ۱۹۶۰ شرکت کرد اما چند ماه بعد به سبب تندروی همراه چندتن از اعضای کمیته از کشور تبعید شد.
انشعاب بعد از اتحاد
تورکش دو سال پس از بازگشت به ترکیه، در فروردین ۱۳۴۴/ مارس ۱۹۶۵ با شماری از هم فکران خود به حزب جمهوری خواه دهقان ملت پیوست. اندکی بعد، رئیس کل این حزب، به دلیل موضع گیری های آنان، از مقام خود استعفا کرد. تورکش بازرس کل حزب شد و با استفاده از امکان ارتباط مستقیم با سازمان های محلی حزب، بسیاری از اعضا و هواداران حزب را سوی جناح خویش جذب کرد. او و یارانش برنامه خود را «که براساس اصول نُه گانه ای، که آن را نه نور (ادامه مقاله) می نامیدند، تدوین شده بود» در آستانه انتخابات عرضه داشتند و همین اقدام، به تشدید اختلاف و انشعاب در حزب انجامید.
ریاست حزب
اعضای قدیم حزب، ضمن متهم کردن تورکش به تقلید از هیتلر، خواهان اخراج او از حزب شدند. سرانجام وی در همایش فوق العاده حزب در مرداد ۱۳۴۴/ ژوئیه ۱۹۶۵، با حمایت انجمن های مبارزه با کمونیسم، به ریاست کل حزب انتخاب گردید و در انتخابات مهر / اکتبر همان سال به مجلس راه یافت.
مدعای تورکش
...