حد جدلی

[ویکی فقه] حد جدلی یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای حد با استفاده از مشهورات و مسلمات، و مطابق قوانین جدل است.
در صناعت جدل، هدف شخص جدلی، اسکات و تسلیم خصم است، نه اثبات یا ابطال چیزی به طریق برهانی، از این رو آنچه شخص جدلی به کار می برد باید مقبول مشهور باشد یا دست کم شخص مقابل، معترف به آن باشد و اما مطابقت یا عدم مطابقت آن با واقع ضرورت ندارد. به همین دلیل، «حد جدلی» حدی است به حسب قانون شهرت، نه به حسب قانون حقیقت؛ بنابراین لازم نیست که همه احکام حقیقیِ حدودِ حقیقی در آن جریان داشته باشد؛ مثلاً اکتساب حدّ ضد از حدّ ضد دیگر، در مقام برهان و کشف حقیقت جایز نیست، زیرا در تعریف هر یک نیاز به طرف دیگر است و هیچ یک اعرف از دیگری نیست، ولی با این حال در صناعت جدل منعی ندارد که حد یکی از دو ضد از حد ضد دیگر، اعرف و اشهر باشد. همچنین اگر خصم، حد یکی از ضدان را پذیرفته باشد می توان حد ضد دیگر را نیز به او قبولاند و وی را بدان ملزم کرد.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است: • ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (منطق).• خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس.
۱. ↑ خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۴۹۹.
...

💡 این کتاب در موضوع علم کلام نوشته شده‌است، اما علاوه بر آن، موضوعات دیگری مانند فلسفه، نجوم و فقه نیز در آن ملاحظه می‌شود. این کتاب به جای استناد به دلیل‌های نقلی مانند آیات و روایات، بر استدلال عقلی و جدلی استوار است. با این حال، در مواردی از شواهد نقلی هم برای تأیید استدلال‌ها استفاده شده‌است.

💡 دربارهٔ نام خلیج فارس تا اوایل دههٔ ۱۹۶۰ میلادی هیچ گونه بحث و جدلی در میان نبوده و در تمام منابع اروپایی و آسیایی و آمریکایی و دانشنامه‌ها و نقشه‌های جغرافیایی این کشورها نام خلیج فارس در تمام زبان‌ها به همین نام یاد شده است.

💡 تعداد اندکی از منابع نگاشته‌شده توسط غیرمسلمانان نیز موجود است که به گفتهٔ نیگوسیان وجود تاریخی محمد را تأیید کرده و برای تقویت صحت آنچه توسط مورخان مسلمان نوشته شده است، سودمندند. دسته دیگری از منابع، نوشته‌های مسیحی سده‌های میانه است که با شیوه جدلی محمد را به عنوان خارج از دین یا حتی ضدمسیح تصویر کرده است.

💡 متون مقدس دروزی شامل قرآن و رسائل حکمت است. دیگر نوشته‌های قدیمی دروزی شامل رسائل الهند (رسائل هند) و دست‌نوشته‌های از دست‌رفته (یا پنهان شده) مانند المنفرد بذاته و الشریعه الروحانیه و دیگر نوشته‌های تعلیمی و جدلی است.

💡 سید نورالله حسینی مرعشی شوشتری (زاده ۹۵۶ شوشتر – درگذشت ۱۰۱۹ هند) معروف به قاضی نورالله شوشتری یا شهید ثالث فقیه اصولی، متکلم جدلی، محدث رجالی و شاعر و عالم شیعه عهد صفویه بود. وی در هند کشته شد.

💡 بیهقی در حکمت و علوم جدلی دست داشت و فردی تیزبین و دقیق بود او از ریاضی‌دان‌های به نام عصر خود به حساب می‌آمد. وی شاعر نیز بود و قطعاتی از شعر او را یاقوت در معجم الادباءِ آورده است. وی هم عصر عمر خیام بود و در جلسات او نیز حضور داشته است