تکلیف محال

تکلیف ممکن

[ویکی فقه] تکلیف محال به تکلیف غیر قابل صدور از مکلِّف اطلاق می شود.
تکلیف محال، در جایی است که خود تکلیف و طلب (تکلیف من حیث هو) محال باشد؛ در مقابل تکلیف به محال، که خود تکلیف و طلب استحاله ندارد بلکه به سبب امتناع وقوع متعلق آن در خارج، محال است.
دایره شمول تکلیف محال
تکلیف محال هم از حکیم هم از سفیه، هم از جاهل و هم از عالم محال است، اما تکلیف به محال فقط از حکیم آگاه به استحاله، محال است؛ برای مثال، تکلیف به پرواز در آسمان از حکیم آگاه به استحاله، محال و قبیح است، هر چند که صدور آن از سفیه یا جاهل به استحاله بعید نمی باشد.
مثال
مثال برای تکلیف محال، طلب کردن چیزی است بدون داشتن رحجان مطلوب در نظر طالب، که حتی از مجنون و سفیه محال است، زیرا آن چه را که مجنون به آن امر می کند در نظر او رجحان دارد.برخی اصولیون متاخر هم چون مرحوم « آخوند خراسانی » مسئله اجتماع امر و نهی در شی ء واحد را از مصادیق تکلیف محال دانسته اند، زیرا خواستن و نخواستن یک چیز در یک زمان، جمع میان دو نقیض است و استحاله ذاتی دارد.برخی بر آخوند ایراد گرفته و صدور امر و نهی بر شیء واحد را فی نفسه محال ندانسته اند، بلکه صدور آن را از شخص حکیم به سبب عدم امکان تحقق متعلق هر دو محال دانسته اند که از سنخ تکلیف به محال است نه تکلیف محال.
عناوین مرتبط
...