تعارض ناسخ و منسوخ

[ویکی فقه] تعارض ناسخ و منسوخ، تنافی مدلول دلیل ناسخ و دلیل منسوخ را می گویند.
یکی از اقسام تعارض ادله لفظی، تعارض ناسخ و منسوخ است که به معنای تنافی میان دلیل ناسخ و دلیل منسوخ می باشد.
مثال
مانند: تعارض آیه ﴿وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنْکُمْ وَیَذَرُونَ اَزْواجاً وَصِیَّةً لِاَزْواجِهِمْ مَتاعاً اِلَی الْحَوْلِ غَیْرَ اِخْراج فَاِنْ... ﴾ با آیه ﴿الَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنْکُمْ وَیَذَرُونَ اَزْواجاً یَتَرَبَّصْنَ بِاَنْفُسِهِنَّ اَرْبَعَةَ اَشْهُر وَعَشْراً﴾، که آیه اول، که مدت عده وفات را یک سال بیان کرده، به وسیله آیه دوم که مدت عده وفات را چهار ماه و ده روز بیان نموده، نسخ شده است.
حکم
در تعارض ناسخ و منسوخ، دلیل ناسخ بر دلیل منسوخ مقدم است.
نکته
...

💡 ه - ميثم بن يحيى تمار: يكى از حواريان اميرالمؤمنين عليه السلام بود. نزد حضرت تلمذكرد و دانش بسيارى آموخت و معارف فراوانى در تفسير قرآن وتاءويل آن و شناخت ناسخ و منسوخ آيات از حضرت، فرا گرفت.

💡 استدلال آن گروه از اسلام شناسان غربی که صحت ماجرا را زیر سؤال می‌برند به شرح زیر است: جان بورتن استدلال می‌کند که مسلمانان انگیزه ابداع این داستان را داشته‌اند زیرا جهت استفاده در مباحث رایج مربوط به نوع خاصی از بحث ناسخ و منسوخ سودمند بوده است، و به‌علاوه طبری این داستان را تنها در بخشی از تفسیرش ذکر می‌کند که مربوط به بحث ناسخ و منسوخ می‌باشد.

💡 بر اساس روایت‌های شیعه محمد تاویل و تفسیر آیات قرآن از جمله عام و خاص، محکم و متشابه، ناسخ و منسوخ را به علی بن ابیطالب آموخته‌است. برخی از گزارش‌های تاریخی از مصحفی به نام مصحف علی نام برده‌اند. در این مصحف تاویل و تفسیر قرآن از جمله ناسخ و منسوخ بیان شده‌است. علاوه بر این در نهج البلاغه به‌طور صریح یا ضمنی سخنان فراوانی دربارهٔ تفسیر آیات قرآن می‌باشد.

💡 باز در همان كتاب، از كتاب ناسخ و منسوخ، تاءليف ابن حصارنقل كرده كه: سوره هاى مدنى مورد اتفاق بيست سوره است و آنچه در آن اختلاف هست دوازدهسوره است، و از اين چند سوره گذشته بقيه سوره ها به اتفاق مكى است، اين بود كلامناسخ و منسوخ.