دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] "تاریخ افغانستان پس از اسلام"، از تألیفات عبدالحی حبیبی مورخ و نویسنده معاصر افغانستان به زبان فارسی است. موضوعات این اثر با ارزش که متکی بر منابع معتبر تاریخی است؛ شامل اوضاع سیاسی، اداری، فکری، اجتماعی و اقتصادی افغانستان در زمان پایان دوره کوشانی و آغاز نفوذ اسلام در افغانستان می باشد.
نویسنده چینش خاصی را برگزیده است. او در سه فصل اول اثر که نیمی از کتاب را تشکیل می دهد، مباحث تاریخی افغانستان در اعصار مختلف تا زمام طاهریان را بیان می کند و در فصل چهارم که نیمه دوم اثر را فراگرفته است، به اوضاع مختلف اقتصادی، اجتماعی، اداری، فکری، علمی و ادبی افغانستان می پردازد. او اگر چه در هر مبحث از منابع مختلف استفاده می کند؛ اما معمولاً تحلیل خود را نیز ارائه می دهد و از ذکر اطلاعات و اوضاع زمان حاضر پیرامون آن موضوع نیز غافل نمی ماند.
مطالب فصول مختلف کتاب به ترتیب بدین شرح است:
1- اوضاع عمومی افغانستان در عصر ظهور اسلام، اولین مبحثی است که با نظری به سیاست و دین مردم مورد بررسی قرار گرفته است. سمت غربی این کشور؛ یعنی سیستان و هرات و توابع آن در تحت نفوذ سیاسی، ادبی و دینی دور ساسانیان بود که دیانت زرتشتی و زبان پهلوی داشتند. در مرکز، زابلستان و قندهار و... دودمان های حکمرانان داخلی که از بقایای کوشانیان و یفتلیان بودند و دیانت های بودایی و برهمنی داشتند، حکومت می کردند.
از بهترین منابعی که اوضاع این سرزمین را در زمان حلول اسلام در افغانستان بر ما روشن می سازد، سفرنامه های جهانگردان چینی است که بعد از بازدید از این منطقه در همان عصرها نوشته اند. گزارشی از این سفرنامه ها در این بخش ارائه شده است.
