بنداری فتح بن علی

بُنداری، فتح بن علی ( ـ پس از ۶۲۴ق)
مورخ ایرانی تبار عرب. به احتمال فراوان بیشتر عمر خود را در سوریه و عراق گذراند و در خدمت حاکم ایوبی دمشق، مُعَظَّم عیسی ( ـ۶۲۴ق)، بود و تألیف اصلی خود زُبدة النصره و نُخبةالعُصره را، که تاریخ سلاجقۀ بزرگ و خلاصۀ نصرة الفترة عمادالدین محمود اصفهانی است، به نام او نوشته است (۶۲۳ق). اثر مهم دیگر بنداری، ترجمۀ عربی شاهنامۀ فردوسی و ادامۀ تاریخ بغداد، تصنیف خطیب بغدادی، است (۶۲۴ق). همچنین، قسمتی از البرق الشامی، نوشتۀ عمادالدین اصفهانی را تلخیص کرده که باقی مانده است.

[ویکی نور] «قوام الدین فتح بن علی بن محمد بنداری اصفهانی»، مورّخ ایرانی قرن هفتم و مترجم شاهنامه فردوسی به عربی می باشد.
وی در مولد خود اصفهان تربیت یافت. در سال 620ق به شام سفری کرد و در دمشق به خدمت پادشاه عیسی بن ملک عادل ابی بکر بن ایوب رسید و به امر او «شاهنامه» فردوسی را به عربی درآورد که به «الشاهنامه» معروف است. وی همچنین کتاب «تاریخ سلاجقه» انوشروان بن خالد، وزیر محمود بن محمد بن ملکشاه را که عمادالدین اصفهانی به عربی درآورده بود، خلاصه کرد.
بُنداری آثار خود را به عربی می نوشته و شهرت اصلی او به سبب تلخیص و تهذیب کتاب «زُبدَة النُصرَه و نُخبَة العُصره»، در تاریخ سلجوقیان، تألیف عمادالدین اصفهانی است که پس از زدودن کتاب از برخی آرایش های ادبی، آن را در به شرف الدین عیسی بن العادل ایوبی، الملک المعظَّم، هدیه کرد. به گفته خودش، وی تاریخ صلاح الدین ایوبی به نام «البرق الشامی» تألیف عمادالدین اصفهانی را تلخیص کرده و بر تاریخ بغدادخطیب بغدادی نیز ذیلی نگاشته است. وی شاهنامه فردوسی را به عربی برگردانید و به الملک المعظّم تقدیم کرد. از زندگی او، که ظاهراً در شام و عراق گذشته است، اطلاع دیگری در دست نیست. تاریخ وفات وی نیز نامعلوم است.
با آن که وی کتاب نسبتاً مشهوری درباره سلجوقیان تدارک دیده و شاهنامه را به عربی برگردانده است، باز زندگی نامه اش مورد توجه نویسندگان کهن قرار نگرفته و آگاهی هایی که از احوال او باقی مانده و در کتابها پراکنده است، بیشتر همان یافته هایی است که عزام در مقدمه «الشاهنامه» آورده است.
1- هوتسما و کاهن، «مقاله بنداری در دانشنامه جهان اسلام»؛
2- دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج12، ص577، آذرتاش آذرنوش؛

💡 حديث جالبى در اين زمينه از فتح بن يزيد جرجانى از امام على بن موسى الرضا(عليهماالسلام ) نقل شده يك معجزه علمى محسوب مى شود، حديث چنين است كه امام مىفرمايد: اينكه مى گوئيم خداوند لطيف است به خاطر آن است

💡 امام هادى - عليه السلام - طى حديثى براى فتح بن يزيد جرجانى روشن ساخت كه باهيچ صفتى نتوان به ذات و حقيقت پروردگار پى برد ومحال است اوصاف ما محيط بر حقيقت حق گردد. در بخشى از اين حديث چنين آمده است:

💡 متوكل همواره فرزند خود منتصر را تحقير و كوچك مى كرد و انواع استخفاف ها را درباره اواعمال مى نمود و حتّى روز قبل از هلاكتش او را خواسته به باد فحش و ناسزا گرفت و بهوزير خود فتح بن خاقان گفت:

💡 فرمود: (گريه نكن، آنها به مراد خود نخواهند رسيد)، قلبم آرام گرفت، دو روز بعدخبر كشته شدن متوكل و همدمش (فتح بن خاقان ) را شنيدم، آرى سوگند به خدا، بيش از دوروز از ديدار من با امام نگذشته بود كه آنها كشته شدند (148) (عجيب اينكه حادثهكشته شدن متوكل و فتح بن خاقان، بدست پسرمتوكل، اجرا شد).