دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] بردگی زید بن حارثه (قرآن). در این آیه، خداوند به پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم یادآوری بردگی زید بن حارثه می کند که زمانی برده بوده و آرادش کردی و پسرخوانده تو شد.
زید بن حارثه، برده آزاد شده پیامبر خاتم (صلی الله علیه وآله):و إذ تقول للّذی أنعم اللّه علیه وأنعمت علیه أمسک علیک زوجک... «به خاطر بیاور زمانی را که به کسی که خداوند به او نعمت داده بود و تو نیز به او نعمت داده بودی می گفتی همسرت را نگاه دار و از خدا بپرهیز (و پیوسته این امر را تکرار می نمودی) و تو در دل چیزی را پنهان می داشتی که خداوند آن را آشکار می کند، و از مردم می ترسیدی در حالی که خداوند سزاوارتر است که از او بترسی، هنگامی که زید از همسرش جدا شد ما او را به همسری تو در آوردیم تا مشکلی برای مؤمنان در ازدواج با همسران پسرخوانده های آنها هنگامی که از آنان طلاق گیرند نباشد، و فرمان خدا انجام شدنی است». (مقصود از «الذی... انعمت علیه» آزاد شدن زید از سوی پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله وسلّم است. ).
تفسیر آیه
توضیح آیه: (و اذ تقول للذی انعم الله علیه و انعمت علیه...) که راجع به ازدواج پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم با همسر پسر خوانده اش می باشداین کسی که خدا و رسول او به وی انعام کرده اند، زید بن حارثه است، که قبلا برده رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم بود، سپس آن جناب آزادش کرد و او را فرزند خود گرفت، و این یک انعامی بود که رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم به وی کرد، انعام دیگرش این بود که دختر عمه خود - زینب دختر جحش - را همسر او کرد، حالا آمده نزد رسول خدا مشورت می کند، که اگر صلاح بدانید من او را طلاق دهم، رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم او را از این کار نهی می کند، ولی سرانجام زید همسرش را طلاق داد، و رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم با او ازدواج کرد، و این آیه در بیان این قصه نازل شد. و جمله (امسک علیک زوجک و اتق الله) کنایه است از اینکه همسرت را طلاق مده، و این کنایه خالی از این اشاره نیست، که زید اصرار داشته او را طلاق دهد.
