ایین شهرداری در قرن هفتم

[ویکی نور] آیین شهرداری در قرن هفتم. «آیین شهرداری» کتابی است به زبان فارسی که از روی متن عربی آن که «معالم القربة فی احکام الحسبة» نام دارد، توسط آقای جعفر شعار ترجمه شده است. موضوع کتاب بیان احکام حسبه است.
کتاب مشتمل بر مقدمه ای به قلم مترجم، مقدمه ای به قلم مؤلف و هفتاد باب است. در پایان هم یادداشتهای مترجم بر چاپ دوم کتاب درج گردیده است.
«حسبه» در اصطلاح اداری اسلامی، رسیدگی به کار بازار و کوی و برزن و خرید و فروش و جلوگیری از تقلبات و کلاه برداری های کسبه و اصناف و تعلیمات آنها و کارهایی نظیر اینهاست که از لحاظ تشکیلات اداری جدید، قسمتهایی از وظائف شهرداری، شهربانی و دادستانی را در برمی گیرد و در واقع، یکی از واجبات دینی (امر به معروف و نهی از منکر) است که از صورت فردی خارج شده وبه صورت اجتماعی درآمده است.
مؤلف که خود محتسبی سخت گیر بوده، برپایه آگاهی های شغلی و نیز مطالعات سرشار خود در احکام و مقررات اسلام، کتاب خود را تألیف کرده و در آن نخست به ذکر حکم فقهی هر موضوع با استناد به آیات قرآن مجید و احادیث پرداخته و سپس آن را با وضع موجود روزگار خود تطبیق کرده است. فساد دستگاه حکومت و اولیای امور از مدعیان امر به معروف و نهی از منکر گرفته تا طبقه فعّاله؛ یعنی کسبه و اصناف، او را دل آزرده ساخته و از این رو در ضمن شکایت از اوضاع زمان، به ذکر تباهی های اجتماع و حتی تقلبات دکانداران پرداخته است.
در این کتاب درباره مسائل مربوط به دانش اقتصاد یعنی کسب و کار و پیمانه و ترازو و اوزان و مقادیر و نیز خواص انواع گیاهان دارویی و همچنین علم اجتماع یعنی رفتار عمومی و مناسبات مردم با یکدیگر و حسن معاشرت و منع از تجاوز و تعدی افراد به همدیگر و سرانجام بهداشت عمومی گفت وگو شده است.