الاحاطه فی اخبار غرناطه

اَلاِحاطه فی اَخبار غَرْناطه
رجوع شود به:اِحاطه فی اخبار غَرناطه

[ویکی نور] «الإحاطة فی أخبار غرناطة» یا «تاریخ غرناطة»، از مهم ترین آثار محمد بن عبدالله بن خطیب سلمانی مشهور به ابن خطیب (713- 776ق) است. این اثر گونه ای دائرة المعارف مربوط به غرناطه در تمام دوره اسلامی تا زمان مؤلف و از مهم ترین مراجع تاریخ اندلس شمرده می شود که به زبان عربی نوشته و توسط یوسف علی طویل تحقیق شده است.
نویسنده در مقدمه کتاب انگیزه نگارش این اثر را -همانند سایر مورخینی که به نگارش تاریخ وطن خود اقدام کرده اند- دوست داشتن وطنش دانسته است (مقدمه محقق، ص3).
کتاب مشتمل بر مقدمه محقق در معرفی آثار نویسنده، مقدمه مؤلف و متن اثر است که در دو قسمت تألیف شده است: قسمت اول حاوی آگاهی های جغرافیایی و اماکن غرناطه و قسمت دوم مربوط به معرفی رجال و تاریخ این شهر به ترتیب حروف ابجد است.
ابن خطیب غرناطی ادیب، شاعر، وزیر و مورخ اندلسی، چند اثر تاریخی مربوط به تاریخ سیاسی - اجتماعی عصر خود در مغرب اسلامی نوشته است که البته کتاب حاضر مشهورترین و مفصل ترین کتاب اوست (همان، ص3). در این اثر درباره سرگذشت رجال مغرب و نیز شاهان آنجا و در لابه لای آن، حوادث عصر نویسنده نوشته و همچنین اطلاعات ارزش مندی درباره جغرافیای اندلس ارائه شده است.
الاحاطة شامل قسمت اعظم اطلاعات تاریخی و ادبی ابن خطیب است، اما به صورت کامل به دست ما نرسیده است. ابن خطیب در این اثر بزرگ، مأخذ اطلاعات خود را به دست می دهد و گذشته از کتاب های دیگر خود به بسیاری از مشاهدات و روابط شخصی و اسناد رسمی استناد می کند (ر.ک: همان، ص5- 6؛ رحیم لو، یوسف، جلد3، ص427).

💡 اما آنچه از کتاب دهم باقی مانده فقط شامل بخش مربوط به خوارزم است که از «المُسامَرة فی اخبار خوارزم» (اثر گمشده ابوریحان بیرونی) برداشت شده است.

💡 این کتاب دارای گزارش‌هایی مفصل از روزگار سامانیان تا مرگ ابوعلی چَغانی است که به‌گمان بهره‌گرفته از کتاب التاریخ فی اخبار ولاة خراسان است. جَوامِعُ الْحِکایات (پیرامون ۶۳۰ ه‍.ق) محمد عوفی (پیرامون ۶۳۰ ه‍.ق) گذشته از جنبهٔ ادبی، اطلاعات خوبی دربارهٔ تاریخ سامانیان و غزنویان به‌دست می‌دهد؛ و آگاهی‌هایی هم دربارهٔ آموزش دیوان‌سالاری دارد.