اسناد زیارت عاشورا

[ویکی فقه] مصدر اصلی زیارت عاشورا، دو کتاب «کامل الزیارات» تألیف جعفر بن محمد بن قولویه قمی و «مصباح المتهجد» تألیف شیخ طوسی (رضوان الله تعالی ) است.بدون تردید، چنین روایتی که تمامی علمای شیعه از قدیم الایام تا کنون به آن عمل کرده و بر استحباب آن اصرار داشته اند، بی نیاز از بررسی سندی است؛ اما در عین حال سعی می کنیم در این مقاله به صورت مختصر، سند آن را بررسی و تحقیق نماییم.
مصدر اصلی این زیارت نامه، دو کتاب معتبر؛ یعنی «کامل الزیارات» تالیف جعفر بن محمد بن قولویه قمی و «مصباح المتهجد» تالیف شیخ طوسی (رضوان الله تعالی ) است و این دو بزرگوار، تقریباً با شش سند این زیارت را نقل کرده اند.
متن زیارت از طریق شیخ طوسی
شیخ طوسی (رحمة الله علیه)، در کتاب «مصباح المتهجد» سند اصل زیارت عاشورا و متن آن را این گونه نقل می فرماید: «قَالَ صَالِحُ بْنُ عُقْبَةَ وَ سَیْفُ بْنُ عَمِیرَةَ قَالَ عَلْقَمَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْحَضْرَمِیُّ قُلْتُ لِاَبِی جَعْفَرٍ (علیه السّلام) عَلِّمْنِی دُعَاءً اَدْعُو بِهِ ذَلِکَ الْیَوْمَ اِذَا اَنَا زُرْتُهُ مِنْ قُرْبٍ وَ دُعَاءً اَدْعُو بِهِ اِذَا لَمْ اَزُرْهُ مِنْ قُرْبٍ وَ اَوْمَاْتُ مِنْ بُعْدِ الْبِلَادِ وَ مِنْ دَارِی بِالسَّلَامِ اِلَیْهِ قَالَ فَقَالَ لِی یَا عَلْقَمَةُ اِذَا اَنْتَ صَلَّیْتَ الرَّکْعَتَیْنِ بَعْدَ اَنْ تُومِئَ اِلَیْهِ بِالسَّلَامِ فَقُلْ بَعْدَ الْاِیمَاءِ اِلَیْهِ مِنْ بَعْدِ التَّکْبِیرِ هَذَا الْقَوْلَ فَاِنَّکَ اِذَا قُلْتَ ذَلِکَ فَقَدْ دَعَوْتَ بِمَا یَدْعُو بِهِ زُوَّارُهُ مِنَ الْمَلَائِکَةِ وَ کَتَبَ اللَّهُ لَکَ مِائَةَ اَلْفِ اَلْفِ دَرَجَةٍ وَ کُنْتَ کَمَنِ اسْتُشْهِدَ مَعَ الْحُسَیْنِ (علیه السّلام) حَتَّی تُشَارِکَهُمْ فِی دَرَجَاتِهِمْ وَ لَا تُعْرَفُ اِلَّا فِی الشُّهَدَاءِ الَّذِینَ اسْتُشْهِدُوا مَعَهُ وَ کَتَبَ لَکَ ثَوَابَ زِیَارَةِ کُلِّ نَبِیٍّ وَ کُلِّ رَسُولٍ وَ زِیَارَةِ کُلِّ مَنْ زَارَ الْحُسَیْنَ (علیه السّلام) مُنْذُ یَوْمَ قُتِلَ (علیه السلام) وَ عَلَی اَهْلِ بَیْتِهِ.» «علقمه می گوید: به امام باقر (علیه السّلام) عرض کردم: دعایی به من آموزش بده که اگر در آن روز امام حسین (علیه السّلام) را از نزدیک زیارت کردم، آن را بخوانم و اگر نتوانستم از نزدیک زیارت کنم، از شهرهای دور و از خانه ام به سوی او با سلام اشاره کرده و آن دعا را بخوانم. امام فرمود: هر گاه که آن دو رکعت را به جا بیاوری و بعد از آن با سلام به سوی آن حضرت اشاره کردی، در حال اشاره تکبیر بگویی و بخوانی این زیارت را، همان دعایی را خوانده ای که فرشتگان در هنگام زیارت آن حضرت می خوانند.»برای مطالعه ادامه زیارت نامه به روایت شیخ طوسی به لینک زیر مراجعه شود. 
طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد، ص۷۷۳ – ۷۷۴، ناشر:مؤسسة فقه الشیعة - بیروت – لبنان، چاپ:الاولی، سال چاپ:۱۴۱۱ - ۱۹۹۱ م. 
همان گونه که در متن مشاهده می شود، این سند با دو طریق نقل شده و ما هر دو طریق را بررسی خواهیم کرد:طریق اول: صالح بن عقبه عن علقمة بن محمد عن ابی جعفر (علیه السلام)طریق دوم: سیف بن عمیره عن علقمة بن محمد عن ابی جعفر (علیه السلام).