ارسلان شکیب

اَرْسَلان، شَکیب (۱۸۶۹ـ۱۹۴۶)
اَرْسَلان، شَکیب
متفکر و مبارز اسلام گرای لبنانی. در شویفات لبنان زاده شد و در همان جا پرورش یافت. وارد مدرسه الحکمة و سپس وارد مدرسه السلطانیه شد. در جلسات ویژه شیخ محمد عبده، درس مجله الاحکام العدلیه را گذراند. مدتی فرماندار شویفات و سپس استاندار شوف شد. وی همچنین نمایندۀ منطقۀ حوران در مجلس مبعوثان عثمانی و تا پایان جنگ اول جهانی در همین سمت بود. سپس عضو مجمع علمی عربی دمشق شد. بسیار سفر کرد. به مصر و قسطنطنیه رفت و با سید جمال الدین اسدآبادی آشنایی نزدیک پیدا کرد. در زمان اشغال لیبی به دست نظامیان ایتالیا روانه این کشور شد. از یمن و مغرب دیدار کرد. برای دفاع از موضوعی مرتبط با جهان عرب، مدت ها در لوزان سوئیس اقامت کرد. مهم ترین کتاب او که آوازه بسیار دارد کتاب چرا مسلمانان عقب ماندند و دیگران مترقی شدند است که در آن علل عقب ماندگی مسلمانان و پیشرفتدیگران را کاویده است. سفرنامه اندلس (در هشت جلد)؛ تاریخ و انساب عرب؛ شعر جاهلی از دیگر آثار اوست.

[ویکی نور] شکیب ارسلان (1286-1366) در بیروت متولد شد. وی سخنور و نویسنده ای توانا، شخصیتی متفکر و اسلام شناسی برجسته بود. نسبش به امیر ارسلان رومی می رسید. خاندان او به نام «آل ارسلان» معروف به خداوند شمشیر و قلم بودند. شکیب ارسلان تحصیلات مقدماتی را در مدرسه آمریکایی بیروت و پس از آن در مدرسه حکمت بیروت به پایان رسانید. دروس عربی، فرانسه، انگلیسی، ترکی و آلمانی را نزد دانشمندان معاصر خود فراگرفت.در بیست سالگی به دمشق رفت و با دانشمند مشهور زمان خود مانند شیخ محمد عبده آشنایی یافت و علم فقه را نزد محمد عبده و شیخ احمد عباس فراگرفت. وی همه جا چشم و چراغ جامعه عرب و زبان ملت اسلام بود، به همین علت تمام دانشمندان و ادیبان بزرگ عرب او را امیرالبیان لقب دادند. او سفرهایی به کشورهای مختلف مانند برلین، آمریکای شمالی و شوروی داشت و به زیارت بیت الحرام نیز مشرف شد. او در ژنو سمت دبیر کلی سوری و فلسطین را داشت و حکومت سوریه به پاداش مبارزه های او برای استقلال وطن و آزادی ملت خود و قدردانی از زحمات وی او را به ریاست مجمع علمی عربی دمشق تعیین کرد. ولی چون حکومت فرانسه در سوریه با ریاست او موافق نبود، لذا از قبول آن عذر خواست. وصیت و پیام مهم این دانشمند گرانقدر «آزادی فلسطین بود». شکیب ارسلان بیگمان نویسنده ای طراز اول جهان عرب و اسلام شناسی کم نظیر بود که با تلاش خود منجر به آزادی سوریه و لبنان گردید. او آثار قلمی بسیار از خود به یادگار گذارده که همگی بر محور مجد و عظمت اسلام و حفظ شعائر دینی و تعلیمات حیات بخش قرآنی دور می زند. تا این که در سن هفتاد و هفت سالگی در بیروت زادگاهش بدرود حیات گفت.
الرحلة الحجازیة المسماء الارتسامات اللطاف فی خاطرالحاج الی اقدس مطاف
الحلل السندسیة فی الأخبار و الآثار الأندلسیة
الارتسامات اللطاف فی خاطر الحاج الی اقدس مطاف
تاریخ فتوحات مسلمانان در اروپا (فرانسه، سوئیس، ایتالیا، و جزایر مدیترانه)
تاریخ غزوات العرب فی فرنسا و سویسرا و إیطالیا و جزائر البحر المتوسط

💡 وقتی که جنگ جهانی اول به پایان رسید، آنچه را که شکیب ارسلان هشدار داده بود، به‌وقوع پیوست، پرده کنار رفت و حقیقت اهداف و جاه‌طلبی‌های کشورهای همپیمان علیه اعراب و مسلمانان آشکار شد، به ویژه پس از اینکه ترک‌ها خلافت اسلامی را رد کردند و سکولاریسم را در پیش گرفتند.

💡 شاید شکیب ارسلان یکی از اولین دعوت کنند گان به ایجاد اتحادیه عرب بود. به دنبال جنگ جهانی اول، شکیب ارسلان خواستار تشکیل جامعه عرب شد و از تشکیل آن بسیار مسرور شد و آن را مرجعی برای امت عرب می‌دید که از تقسیم پذیری جامعه عرب جلوگیری می‌کند و آن را راهی در مسیر رنسانس جامعه عرب در همه زمینه‌های علمی، فکری و اقتصادی می‌دانست.

💡 شکیب ارسلان از طرف تعدادی از کشورها تحت تعقیب بود ترکیه او را به خاطر علاقه‌اش به قضایای عربی مورد تعقیب قرار داده بود و انگلیس و فرانسه نیز او را برای دفاع از ملت عرب و اینکه خواستار رهایی آن‌ها است و نیز به دلیل رهبری کردن مبارزه آن‌ها علیه استعمارگران مورد تعقیب قرار داد. کما اینکه برای مدت زیادی از ورود به خیلی از کشورهای عربی منع شد، به ویژه مصر و سوریه که قلب ملت عرب بودند.