مملکت اورارتو، با نامهای دیگر همچون پادشاهی وان و نیز آرارات، از دولتمردان باستانی مشرقزمین است. این حکومت در اطراف دریاچهی وان، در محدودهی شرق آسیای صغیر، شمال بینالنهرین و شمالغرب فلات ایران شکل گرفت و در اوج قدرت خود بر مناطق وسیعی از آناتولی تا قفقاز تسلط داشت. پایههای تمدن اورارتو بر کشاورزی پیشرفته، دامپروری و به ویژه مهندسی آبیاری استوار بود و آثار به جای مانده از شبکههای گستردهی کانالها و قناتها گواهی بر این مدعاست.
اورارتوها به زبانی از شاخهی زبانهای هوری اورارتی سخن میگفتند و خط میخی ویژهای را برای نگارش به کار میبردند. پایتخت اصلی این پادشاهی شهر توشپا (وان کنونی در ترکیهی امروزی) بود که دژهای مستحکم و کاخهای حکومتی در آن قرار داشت. اورارتو از نظر ساختار سیاسی، حکومتی متمرکز با سلطنت موروثی بود و در طول تاریخ خود با قدرتهای بزرگ همعصر، بهویژه آشور، در رقابت و گاه درگیری نظامی دائمی به سر میبرد.
این تمدن کهن سرانجام در سدهی ششم پیش از میلاد، در پی تهاجمات اقوام همجوار از جمله مادها و سکاها، رو به افول نهاد و منقرض شد. با این حال، میراث فرهنگی و فنی آن، به ویژه در حوزهی معماری و مدیریت آب، بر تمدنهای بعدی منطقه تأثیری ماندگار بر جای گذاشت. امروزه، کتیبهها، دژها و آثار باستانی به جای مانده از اورارتو، منبع ارزشمندی برای پژوهش در تاریخ و باستان شناسی خاور نزدیک باستان به شمار میروند.
