اثار و بناهای تاریخی خوزستان

دانشنامه اسلامی

[ویکی نور] آثار و بناهای تاریخی خوزستان. آثار و بناهای تاریخی خوزستان، تألیف احمد اقتداری (م 1304) به زبان فارسی، در دو مجلد منتشر شده است. در این اثر آثار و بناهای تاریخی چغازنبیل، شوش، شوشتر و دزفول مورد مطالعه قرار گرفته است. این اثر از مهم ترین منابع جغرافیایی درباره خوزستان می باشد.
درجلد اول کتاب در سه فصل به ترتیب آثار و بناهای تاریخی؛ 1- شوش و هفت تپه و چغازنبیل، 2- دزفول، 3- شوشتر مورد مطالعه قرار گرفته است. هر یک از فصل ها از بخش های متعددی تشکیل شده است. در جلد دوم پیوست های کتاب آمده که عبارت است از: 1- محل گور یعقوب لیث صفاری، 2- ریشه شناسی بنیادی برخی نام های جغرافیایی خوزستان، 3- برخی کتب فرنگی و نوشته ها و تحقیقات و تصویرها و نقش و نگارهای سفالینه ها.
نویسنده در مقدمه کتاب به این نکته اشاره کرده که ابتدا قصد داشته کتابی درباره آثار تمدنی خوزستان بنویسد؛ اما نظر به حجم و گستردگی مطالب تصمیم می گیرد که ابتدا به منطقه ی اصلی و مرکزی این تمدن؛ یعنی تمدن کهنسال شوش بپردازد، لذا آثار و بناهای شوش و هفت تپه و چغازنبیل و شهرهای شوشتر و دزفول را مطالعه و ثبت می کند و آنچه راجع به این مناطق است، در این کتاب می آورد.
در این اثر از قدیمی ترین اسناد مکتوب و روایات اقوام هند و ایرانی و مدارک باستان شناسی و سفالینه ها و نقوش باستانی تا کتاب های جدید و تحقیقات باستان شناسان و جامعه شناسان و متخصصان تحقیقات تاریخی درباره ی ملل و نحل و مذاهب و اندیشه های فلسفی و روایات و داستان های عامه و جستجوی پرثمر علمای زبانشناس، برای فراهم آوردن این کتاب استفاده شده است؛ به عنوان مثال از کتاب اوستا و داستان های ملی و پهلوانی و حماسی اوستایی و یشت های اوستایی و داستان های ملی اساطیری و ریگ ودا و اساطیر هند و ایرانی و اساطیر بین النهرین تا نقوش سفالینه ها و مدارک باستان شناسی بابلی و سومری و آشوری و ایلامی و هخامنشی و اشکانی و ساسانی و کتب اسلامی که مربوط به منطقه بوده، مستندات و مدارک و ابزار تحقیق فراهم آمده است. براساس این مستندات مبانی ریشه شناسی اعلام جغرافیایی و تحقیق در تفکرات فلسفی و اساطیری ماقبل تاریخی خوزستان مطالعه شده است.
اکنون به ترتیب فصول به مختصری از مطالب کتاب اشاره می شود:

جمله سازی با اثار و بناهای تاریخی خوزستان

جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.

💡 در مورد مکان گندی‌شاپور اختلاف نظر وجود دارد و مکان قطعی آن مشخص نشده‌است. برخی منابع قدیمی‌تر محل جندی‌شاپور را در اهواز می‌دانستند. احمد اقتداری معتقد است منظور از اهواز، ولایت اهواز (خوزستان) بوده‌است، نه شهر اهواز امروزی. وی در دهه ۵۰ خورشیدی در کتاب آثار و بناهای تاریخی خوزستان (دیار شهریاران) در خصوص مکان شهر گندی‌شاپور مرور منابع انجام داده و چنین نتیجه گرفته که این شهر می‌بایست در محدوده میان شهرهای شوشتر، شوش و دزفول قرار داشته باشد.

💡 احمد اقتداری در دهه ۵۰ خورشیدی در کتاب آثار و بناهای تاریخی خوزستان (دیار شهریاران) در خصوص مکان شهر گندی‌شاپور و محل دفن یعقوب لیث مرور منابع انجام داده و چنین نتیجه گرفته که این شهر و مدفن می‌بایست در محدوده میان شهرهای شوشتر، شوش و دزفول قرار داشته باشد، محمدزمان خدایی شهر شوشتر را همان شهر معروف گندی‌شاپور و محل دفن یعقوب می‌داند