ابومنصور ابن فقیه

[ویکی فقه] اِبْن ِ فَقیه، ابومنصور فخرالدین عبدالواحد بن ابراهیم (۵۶۱ - ۶۳۶ق / ۱۱۶۶-۱۲۳۹م )، محدث و شاعر بغدادی است.
اصل او از دَسْکَرَه، قریه ای در راه خراسان بود و در مُحَوَّل بغداد درگذشت، از این رو وی را دَسکری و مُحولی نیز گفته اند. پدرش در بغداد ساکن بود، اما چندی هم در موصل زیست، و همان جا بود که ابن فقیه چشم به جهان گشود.پس از درگذشت ابن فقیه در مُحّول، جنازه اش را در مقبره احمد بن حنبل (باب حرب ) به خاک سپردند.
موقعیت علمی
خاندانش به علم و ادب شهرت داشتند و او از کودکی همراه پدر به مجالس و محافل علمی راه یافت. دوران جوانی و پرورش علمی ِ او در موصل گذشت و از ۴ سالگی در درس ابوالفضل طوسی حضور یافت و از او استماع حدیث کرد.
مقام ادبی
با این همه او به شعر و ادب تمایل بسیار داشت و خود نیز به سرودن شعر پرداخت و در این فن دستی توانا یافت. ابن نجار و منذری او را به متانت الفاظ و ملاحت معانی اشعار و خطی خوش ستوده اند. ابن فوطی خط نویسی او را به شیوه ابن بواب دانسته است.
تدریس و تألیف
...

💡 ابن فقیه همدانی (سدهٔ ۴) می‌نویسد که در بیرون شهر ساریه هزار جریب زمین از آن بنداد هرمز است و آن زمین همان اموال خالصه‌ای است که وی از جریر بن یزید والی تبرستان خرید. این اشاره شاید کهن‌ترین اطلاعی باشد که از خاستگاه نامگذاری هزارجریب در دست است.

💡 چراغعلی اعظمی سنگسری در این باره آورده‌ است: تمیشه (طمیشه-طمیش) شهری بود در جوار غربی خندقی که به امر اسپهبد فرخان برای بازداشتن تُرکان از هجوم به قلمرو او حفر شده بود. ابن فقیه در ذکر تمیشه و دربند آن در البلدان نوشته‌است:

💡 دانسته‌های ما در مورد نی ریز و توابع آن منحصر به گزارش‌هایی است که جغرافی نویسان مسلمان بدست داده‌اند. این منابع عبارتند از: مختصر البلدان ابن فقیه، المسالک و الممالک ابن خردادبه، الخراج و صنعه الکتابه قدامه، مسالک الممالک اصطخری، صوره الارض ابن حوقل، حدود العالم من المشرق الی المغرب، اشکال العالم جیهانی، احسن التقاسی فی معرفه الاقالیم مقدسی و فارسنامه ابن بلخی.

💡 ابن فقیه همدانی در کتاب مختصرالبلدان مربوط به سال ۲۹۰ هجری، این شهر را که از مراکز مهم مذهبی فلات ایران در روزگار باستان به‌شمار می‌رفته را هم تراز با طاق کسری، قصر شیرین و معبد کنگاور دانسته‌است و دربارهٔ نیم‌ور چنین می‌نویسد: