فناوری حیاتی

{critical technology} [مدیریت فنّاوری] فنّاوری ای که در سطح کلان برای امنیت و رفاه جامعه و در سطح خرد برای موفقیت یک سازمان ضروری است

فنّاوری‌ای که در سطح کلان برای امنیت و رفاه جامعه و در سطح خرد برای موفقیت‌ یک سازمان ضروری است.

💡 احتمال مخاطرات در زیست‌فناوری (به انگلیسی: Biotechnology risk) نوعی مخاطره احتمالی است که می‌تواند از برخی منابع زیستی مثل عوامل زیستی دستورزی‌شده ژنتیکی ناشی شده باشد. این مخاطرات احتمالی می‌توانند به صورت عمدی (در قالب بیوتروریسم / سلاح‌های زیستی) یا غیرعمدی (از طریق انتشار اتفاقی ویروس‌های مهندسی شده) به وجود آمده باشد. باید توجه داشت که برخی از این مخاطرات احتمالی تنها زاییده تفکرات و القائات دستگاه‌های اطلاعاتی بیگانه به منظور تخریب وجهه طرف مقابل بوده (نظیر اتهام کی.جی.بی. به ایالات متحده مبنی بر تولید ویروس نقص ایمنی اکتسابی یا ایدز، یا اتهام ساخت ویروس کووید ۱۹ توسط دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکایی به چین) یا اینکه فناوری‌هراسان از آنها برای ترساندن مردم کشورهای جهان سوم از فناوری جدید زیستی استفاده می‌کنند (که به منع یا اعمال محدودیت شدید در پژوهش و استفاده از این فناوری حیاتی مهم در جهان سوم منجر شده) و فناوری زیستی را در انحصار کشورهای خاصی قرار می‌دهد. با این وجود، شناخت این‌گونه چالش‌ها و اتخاذ روش‌هایی برای مدیریت این مخاطرات احتمالی می‌تواند و باید به یک موضوع پژوهشی مهم تبدیل شود. به هر ترتیب، امروزه علاوه بر مخاطرات احتمالی ویروس‌های بیماری‌زای مورد استفاده در سلاح‌های بیولوژیک، فناوری‌های جدیدی مانند CRISPR و درایوهای ژنی (gene drives) نیز به فهرست این مخاطرات احتمالی افزوده شده‌اند.

💡 کنترل آتش توسط انسان‌های اولیه یک فناوری حیاتی در مسیر فرگشت انسان بود. آتش برای انسان منبعی برای گرما و روشنایی، سلاحی برای محافظت در برابر شکارچیان (به ویژه در شب)، راهی برای ایجاد ابزارهای شکار پیشرفته و روشی برای پختن غذا بود. این پیشرفت‌های فرهنگی برای انسان امکان پراکندگی جغرافیایی، نوآوری‌های فرهنگی و تغییر در رژیم غذایی و رفتار را به ارمغان آورد.