طریقت بکتاشیه

[ویکی فقه] بکتاشیه، طریقت پیروان حاجی بکتاشِ ولی که بالیم سلطان (متوفی ۹۲۲) در واقع، به اصول آن صورت ثابتی داد.
این طریقت از آناطولی نشأت گرفت و در سده های نهم و دهم آیین رسمی سپاه ینی چری شد، و بر اثر برخورداری از حمایت رسمی دولت عثمانی و در پی کشورگشایی های سلاطین ترک، به شبه جزیره بالکان و از آن جا به آلبانی راه یافت و بعدها خانقاه های بکتاشیه در آن جا ساخته شد. راه یابی این طریقت به شبه جزیره بالکان، در اسلام آوردن ساکنان آن جا سهم عمده ای داشت.
نخستین اصول بکتاشیه
بنابر رساله بَساطی که در زمان شاه طهماسب (حک: ۹۳۰ـ ۹۸۴) نوشته شده است و علویان آن را « مناقب و فرمایش بزرگ » می خوانند، ظاهراً نخستین اصول بکتاشیه تقریباً همان اصول اخیّه (پیروان اَخی اِورَن از مشایخ قرن هفتم) است که تمایلات تند علوی دارند.
پیوند بکتاشیه با صوفیان
منابع تاریخی نشان می دهد که بکتاشیه از روزگاران گذشته با فرقه ای از صوفیه که ابدالان روم خوانده می شوند، پیوند داشته اند به طوری که بکتاشیان نیز ابدالان بکتاشی نامیده می شدند.
شباهت بکتاشیه با قلندریه و حیدریه
...

💡 گل بابا با نام اصلی جعفر (متوفی ۱۵۴۱ در بودا، مجارستان) درویش و شاعر افسانه‌ای طریقت بکتاشیه منسوب به دورهٔ سلیمان یکم عثمانی است. مقبرهٔ گل بابا امروزه در بودا، بر تپهٔ گل سرخ ناحیهٔ دو در بوداپست، مجارستان قرار دارد و یکی از زیارتگاه‌های مهم ترک‌ها است.

💡 طریقت بکتاشی در قرن هجدهم میلادی توسط پاشاهای آلبانی به آن کشور راه یافت. در سال ۱۸۲۶ زمانی که سلطان محمد دوم قشون ینی‌چری را در عثمانی منحل ساخت، بخش اعظم آنها که از پیروان بکتاشی بودند به آلبانی مهاجرت کردند و از این راه بکتاشیه در آلبانی توسعهٔ زیاد یافت و بعدها برای آزادی و استقلال کشور آلبانی جنگیدند. در سال ۱۹۲۵ نیز زمانی که مصطفی کمال آتاترک تمام تکیه‌ها و خانقاهها را در ترکیه تعطیل کرد، عدهٔ قابل توجهی از سران بکتاشیه به آلبانی کوچ کردند، و امروز کشور کوچک آلبانی در جنوب غربی شبه جزیرهٔ بالکان، پایگاه اصلی طریقت بکتاشیه در جهان به‌شمار می‌آید.