دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] اسحاق و ابراهیم (قرآن). اِسْحاق (ع )، پیامبر و نیای قوم بنی اسرائیل که در قرآن کریم بارها از او یاد شده است. اصل نام او در عبری «یِصحاق » ( فعل مضارع ) به معنی «می خندد» است.
یک از موهبت های خداوند به حضرت ابراهیم تولد حضرت اسحاق می باشد آنجاکه می فرماید:وتلک حجتنآ ءاتینـهآ ابرهیم علی قومه... •(و آن حجت ما بود که به ابراهیم در برابر قومش دادیم درجات هر کس را که بخواهیم فرا می بریم زیرا پروردگار تو حکیم داناست.) و وهبنا له اسحـق ویعقوب...(و به او اسحاق و یعقوب را بخشیدیم و همه را به راه راست درآوردیم و نوح را از پیش راه نمودیم و از نسل او داوود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسی و هارون را هدایت کردیم و این گونه نیکوکاران را پاداش می دهیم.) واذ قال ابرهیم... •(و یاد کن هنگامی را که ابراهیم گفت پروردگارا این شهر را ایمن گردان و مرا و فرزندانم را از پرستیدن بتان دور دار.) الحمد لله الذی وهب لی علی الکبر اسمـعیل واسحـق...(سپاس خدای را که با وجود سالخوردگی اسماعیل و اسحاق را به من بخشید به راستی پروردگار من شنونده دعاست.) واذکر فی الکتـب ابرهیم... •(و در این کتاب به یاد ابراهیم پرداز زیرا او پیامبری بسیار راستگوی بود.) فلما اعتزلهم وما یعبدون من دون الله وهبنا له اسحـق...(و چون از آنها و از آنچه به جای خدا می پرستیدند کناره گرفت اسحاق و یعقوب را به او عطا کردیم و همه را پیامبر گردانیدیم.) قلنا یـنار کونی بردا وسلـما علی ابرهیم•(گفتیم ای آتش برای ابراهیم سرد و بی آسیب باش.) و وهبنا له اسحـق ویعقوب...(و اسحاق و یعقوب را به عنوان نعمتی افزون به او بخشودیم و همه را از شایستگان قرار دادیم.) وابرهیم اذ قال لقومه اعبدوا الله... •(و یاد کن ابراهیم را چون به قوم خویش گفت خدا را بپرستید و از او پروا بدارید اگر بدانید این کار برای شما بهتر است.) و وهبنا له اسحـق ویعقوب...(و اسحاق و یعقوب را به او عطا کردیم و در میان فرزندانش پیامبری و کتاب قرار دادیم و در دنیا پاداشش را به او بخشیدیم و قطعا او در آخرت نیز از شایستگان خواهد بود.)
اسحاق پاداش ابراهیم
خداوند اسحاق را به عنوان پاداش روی گردانی ابراهیم (علیهما السلام) از بت پرستان به او عطا کرد همچنانکه می فرماید:قال اراغب انت عن ءالهتی یـابرهیم... •(گفت ای ابراهیم آیا تو از خدایان من متنفری اگر باز نایستی تو را سنگسار خواهم کرد و برو برای مدتی طولانی از من دور شو.) فلما اعتزلهم وما یعبدون من دون الله وهبنا له اسحـق...(و چون از آنها و از آنچه به جای خدا می پرستیدند کناره گرفت اسحاق و یعقوب را به او عطا کردیم و همه را پیامبر گردانیدیم.) همچنین در آیاتی از قرآن اسحاق به عنوان پاداش دنیایی ابراهیم (علیهما السلام) معرفی شده است آنجاکه می فرماید:وابرهیم اذ قال لقومه اعبدوا الله... •(و یاد کن ابراهیم را چون به قوم خویش گفت خدا را بپرستید و از او پروا بدارید اگر بدانید این کار برای شما بهتر است.) و وهبنا له اسحـق و یعقوب و جعلنا فی ذریته النبوة و... وءاتینـه اجره فی الدنیا....(و اسحاق و یعقوب را به او عطا کردیم و در میان فرزندانش پیامبری و کتاب قرار دادیم و در دنیا پاداشش را به او بخشیدیم و قطعا او در آخرت نیز از شایستگان خواهد بود) بنابراین احتمال که «و آتیناه اجره فی الدنیا» ذکر عام پس از خاص «و وهبنا» و «جعلناه» باشد، نکته یاد شده استفاده می شود.
شریعت اسحاق
در قرآن کریم آیات بسیاری مبنی بر پیروی اسحاق از شریعت پدرش ابراهیم (علیهما السلام) آمده است چنانکه می فرماید:واتبعت ملة ءابآءی ابرهیم واسحـق ویعقوب ما کان لنآ ان نشرک بالله من شیء ذلک من فضل الله علینا وعلی الناس ولـکن اکثر الناس لایشکرون.(و آیین پدرانم ابراهیم و اسحاق و یعقوب را پیروی نموده ام برای ما سزاوار نیست که چیزی را شریک خدا کنیم این از عنایت خدا بر ما و بر مردم است ولی بیشتر مردم سپاسگزاری نمی کنند.) از مفرد آورده شدن «ملة» در آیه، برمی آید که ابراهیم، اسحاق و یعقوب علیهم السّلام، از آیین یک سانی پیروی می کرده اند و چون ابراهیم علیه السّلام، مقدم بر آن دو بوده است، آنان تابع همان شریعت ابراهیم علیه السّلام بوده اند.
ثمره اجابت دعای ابراهیم
...