لغت نامه دهخدا
عین شمس. [ ع َ ن ِ ش َ ] ( اِخ ) دهی است به مصر که در آنجا درخت بلسان میشود. ( از منتهی الارب ) ( آنندراج ). نام شهر فرعون است در مصر، و بافسطاط سه فرسخ فاصله دارد. و آن بر ساحل نیل واقع نیست. و شهری بزرگ بود. این مکان قصبه کوره «اتریب »است. و اکنون ویران گشته و آثار باستانی در آن یافت شود، از جمله ستونهای دراز سیاه است که از دور چون نخلهای بی سر می نماید و عامه مردم آنها را «مَسال فرعون » خوانند. و گویند عین شمس از عجایب مصر است و آن معبد شمس بود. و در این مکان است که زلیخا پیراهن یوسف را درید. دو ستون در اینجا وجود دارد که بدون پایه بر زمین ساخته شده اند و طول آنها پنجاه ذراع است. بر آنها صورت انسانی است بر دابه ای و بر سر آنها شبه دو صومعه است از مس، هرگاه آب نیل جاری باشد آب از آنها ترشح میکند و می چکد. در این شهر بلسان میکارند و روغن آن را میگیرند. ( از معجم البلدان ). مدینة فرعون. هلیوپلیس. ( یادداشت مرحوم دهخدا ):
باغچه عین شمس گلخن جی دان
وز بلسان به شمر گیای صفاهان.خاقانی.
عین شمس. [ ع َ ن ِ ش َ ] ( اِخ ) شهری است در صعید، در مقابل طِهنة. و این غیر از شهری است که در مطریه است. نام آن در شعر کثیر آمده است. رجوع به معجم البلدان شود.
عین شمس. [ ع َ ن ِ ش َ ] ( اِخ ) آبی است بین عُذَیب و قادسیة.ذکر آن در ایام فتوح آمده است. ( از معجم البلدان ).
