عفونا

[ویکی الکتاب] معنی عَفَوْنَا: عفو کردیم - درگذشتیم - گذشت کردیم(کلمه عفو به معنای محو اثر است، و کلمه مغفرت به معنای پوشاندن است )
ریشه کلمه:
عفو (۳۵ بار)

💡 با اين كه بنى اسرائيل به گناه بزرگ گوساله پرستى و ظلم عظيم شرك مبتلا شدند،خداوند آنان را عفو كرد، شايد شكر نعمت ها را به جاآورند: ثمّ عفونا عنكم من بعد ذلكلعلّكم تشكرون.

💡 آنان بعد از ديدن آن همه بيّنات و آيات روشن، شرك را كه بدترين ستم است برخويشتحميل كردند، در حالى كه خود به قبح آن توجّه داشتند. در ايه اخير، براى مشهود شدناين ظلم و گوشزد كردن شدّت قبح تبديل خداپرستى به گوساله پرستى، اسم اشارهبعيد به كار رفت تا عظمت عفو الهى نيز بيشتر آشكار شود:ثمّ عفونا عنكم من بعد ذلك.

💡 جمله عفونا عنكم عام است و ظاهرش اين است كه همه مبتلايان به گوساله پرستى باشرايط خاص بخشيده شدند، ولى از مجموعه آيات قصه سامرى برمى آيد كه عفوخداوند تنها شامل توده محروم و ناآگاه مى شود، ولى سران شرك وكسانى كه با زور يانيرنگ، دينى را بر مردم تحميل مى كنند از اين عنايت الهى، محروم بوده، به شديدترينعذاب مبتلا مى شوند و هرگز مشمول عفو قرار نمى گيرد.

💡 3. اما قرينه لفظى و متصل، يعنى ظهور عفو در رفع عذاب دنيايى، در صورتى مىتواند ظاهر در سقوط مجازات باشد كه آيه 52 از سوره بقره، يعنى ثمّ عفونا عنكم منبعد ذلك لعلكم تشكرون را جداى از آيه مورد بحث (آيه 54) لحاظ كنيم. اما اگرگفتيم ((للمتكلّم ان يلحق بكلامه ما شاء)) و همان متكلمى كه گفت: ثمّ عفونا... فرموده است: فتوبوا الى بارئكم فاقتلوا...

💡 2 مقصود از قتل همان كشتن ظاهرى است، ليكن مراد از عفو در ثمّ عفونا عنكم (1067) ايناست كه بدا حاصل شده و حكم انشايى يا امتحانى به فعليت نرسيده است؛ نظير آنچهدرباره ابراهيم و ذبح اسماعيل عليه السلام آمده است.