دستۀ خودصداهای برکوبشی یا تکانهای فلزی، با بدنهای به شکل جام یا کره، گونهای ممتاز از سازهای کوبهای بهشمار میآیند. عامل ایجادکنندۀ صوت در این سازها، معمولاً یک جسم مرتعشکنندۀ مستقل است که به شکل کوبه، آونگ یا ساچمه طراحی شده و با برخورد به بدنۀ فلزی ساز، انرژی صوتی را تولید میکند. این گروه از سازها، بهدلیل ساختار بدنه و مکانیسم تحریک منحصربهفرد، طیف وسیعی از طنینهای شفاف و نافذ را ایجاد میکنند.
مکانیسم عملکرد این سازها بر پایۀ انتقال انرژی ضربه به بدنۀ فلزی و تولید ارتعاشات مشخص استوار است. کوبههای خارجی، آونگهای نوسانکننده یا ساچمههای متحرکِ محصورشده درون کره، با تماس مستقیم یا غیرمستقیم با دیوارۀ ساز، باعث لرزش یکنواخت کل بدنه میشوند. شکل هندسی خاص بدنه، اعم از جامی یا کروی، در تشدید، پایداری و گسترش موجهای صوتی نقش تعیینکننده دارد و کیفیات آکوستیک متمایزی پدید میآورد.
این خانواده از سازها، با توجه به تنوع در جنس فلز، ابعاد، ضخامت بدنه و همچنین نوع عامل مرتعشکننده، در گسترهای از زمینههای موسیقایی از اجراهای تکنوازی و گروهی در موسیقی کلاسیک و معاصر تا کاربردهای تأکیدی در موسیقی فیلم و صحنههای نمایشی مورد استفاده قرار میگیرند. دقت در ساخت و تنظیم این ابزارهای موسیقایی، امکان تولید نواهایی با زیر و بمی دقیق، دیرند کنترلشده و رنگآمیزیهای صوتی غنی را فراهم میسازد.
