«دست بالایی» ترکیبی وصفی در زبان فارسی است که به معنای برتری، موقعیت برتر یا امتیاز بیشتر نسبت به دیگری به کار میرود. این اصطلاح معمولاً در مقایسه میان دو فرد، گروه یا موقعیت استفاده میشود و نشاندهنده قدرت، نفوذ یا توانایی بیشتر یک طرف است. این تعبیر هم در روابط اجتماعی و هم در حوزههای سیاسی، اقتصادی و حقوقی کاربرد دارد. در گفتار روزمره، «دست بالایی» اغلب به صورت کنایی برای بیان غلبه یا امتیاز عملی به کار میرود. از نظر زبانی، این اصطلاح ریشه در تصور فیزیکی «بالا بودن دست» به عنوان نشانه توان و غلبه دارد. «دست بالایی» معمولاً بار معنایی مثبت دارد، اما بسته به زمینه میتواند نشانه برتری ناعادلانه یا تحمیلی نیز باشد. بنابراین، «دست بالایی» به معنای برتری، امتیاز، چیرگی یا موقعیت قویتر در یک وضعیت است و در زبان فارسی کاربرد گستردهای دارد.
دست بالایی
لغت نامه دهخدا
دست بالایی. [ دَ ] ( حامص مرکب ) دست بالا بودن. مسلط بودن. معزز بودن. مظفر بودن:
سر فروتنی انداخت پیری اندرپیش
پس از غرور جوانی و دست بالائی.سعدی.|| ابتدای کشتی گیری و درآمد بر خصم. ( لغت محلی شوشتر، نسخه خطی ). || زورآزمائی با قوت دست. ( غیاث ). زورآزمائی. ( آنندراج ). || دست مالیدن که به عربی ملامسه است. ( لغت محلی شوشتر، نسخه خطی ). || حیله و مکر و نیرنگ و حقه بازی. ( ناظم الاطباء ). || تعدی و بی حسابی. ( لغت محلی شوشتر، نسخه خطی ). || ( اِ مرکب ) آنچه کسی در دست داشته باشد و همه را در قمار ببازد. ( از لغت محلی شوشتر، نسخه خطی ).
جمله سازی با دست بالایی
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 غبارم، هیچکس را نیست بر من دست بالایی همیشه خاکساری بر سریر عزتم دارد
💡 بیا که با تو نداریم دست بالایی چرا به خون دل من دو دست آلایی
💡 یَدُ اللّه است یَدُ اللّه فَوْقَ أَیْدِیْهم به غیر دست خدا نیست دست بالایی
