دریاچه وان

دریاچه وان. [ دَرْ چ َ / چ ِ ی ِ ] ( اِخ ) بحیره ارجیش. بحیره طریخ. دریاچه خلاط. دریاچه ای است به آسیای صغیر. رجوع به وان و بحیره ارجیش در ردیفهای خود و تاریخ ایران باستان ج 12 ص 148 شود.

بحیره ارجیش. بحیره طریخ دریاچه ایست به آسیای صغیر.

دریاچهٔ وان بزرگترین دریاچه داخلی ترکیه می باشد که در غرب شهر وان و در نزدیکی مرزهای ایران قرار گرفته است.
در بخش شمال غربیِ این دریاچه، کوه سبحان به ارتفاع ۴٬۰۵۸ متر و در قسمت جنوبی آن، کوه های اختیار شهاب قرار گرفته اند.
شکل گرفتن دریاچهٔ نمکیِ وان ناشی از فعالیت های آتشفشانی در سالیان دراز بوده است. آب آن از جویبارهایی که از کوهها سرازیر است، تأمین می شود. این دریاچه ۱۲۰ کیلومتر درازا، ۸۰ کیلومتر پهنا دارد، و ژرفای میانگینِ آن ۱۷۱ متر است ( ژرف ترین بخش آن ۴۵۱ متر است ). مساحت وان به ۳٬۷۵۵ کیلومتر مربع می رسد.
کلیسای صلیب مقدس که در جزیره آختامار واقع شده است یکی از جاذبه های گردشگری این دریاچه است.
وان سواحل شنی دارد و شبکهٔ راه ها به آن می رسد. آب آن شفاف و نمک دار و برای شنا مناسب است.

💡 اورارتویی، وانیک و (در متون کهن‌تر) چلدیان (خلدیان یا هلدیان) نام‌های رایجی هستند که برای زبانی که توسط مردم امپراتوری اورارتو در حومه دریاچه وان به پایتختی شهری در نزدیکی شهر کنونی وان و در بلندی‌های ارمنستان که امروزه در شرق آناتولی در ترکیه کنونی، زندگی می‌کردند، استفاده می‌شود. احتمالاً توسط اکثریت مردم اطراف دریاچه وان و امتداد دره زاب به سمت بالا مورد استفاده بوده‌است.

💡 زاگرُس رشته‌کوهی است که از غرب تا جنوب غربی فلات ایران کشیده شده‌است. این رشته‌کوه از کرانه‌های دریاچه وان در کردستان ترکیه آغاز شده و پس از گذشتن از استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، همدان، کرمانشاه، لرستان، ایلام، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، و فارس، کرمان سرانجام در استان‌های بوشهر و هرمزگان هموار میشود و پایان میگیرد.

💡 دوران آداد-نراری سوم با آغاز تهاجم مینوآ پادشاه اورارتو به جنوب شرقی مصادف بود به احتمال قوی پادشاه آشور با اورارتوییان از سال ۸۰۱ (پیش از میلاد) به بعد پنج بار در جنوب دریاچه وان در خوبوشکیه مصاف داشتند.

💡 زنبورک از جمله سلاح‌های آتشینی است که در قرون دهم الی سیزدهم قمری در نبردها مورد استفاده قرار می‌گرفت. «این اسلحه نخستین بار در عصر شاه عباس اول صفوی، توسط آنتونی شرلی و روبرت شرلی در ساحل دریاچه وان در سال ۱۰۱۲ هـ. ق ساخته شد.» (تاریخچه فلز و سلاح در ایران: ۶۰ و ۶۱)

💡 19. زاگرُس رشته‌کوهی است که از غرب تا جنوب غربی ایران کشیده شده‌است. این رشته‌کوه از کرانه‌های دریاچه وان در جنوب شرقی ترکیه آغاز شده و پس از گذشتن از استان‌های آذربایجان غربی، لرستان، همدان، مرکزی، اصفهان، فارس، کردستان، کرمانشاه، ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، خوزستان و تا استان‌های کرمان، بوشهر و هرمزگان ادامه می‌یابد. دامنهٔ این رشته‌کوه به شمال عراق نیز امتداد دارد.

💡 دوران حکومت آداد نراری سوم پادشاه آشور، با آغاز تهاجم منوآ پادشاه اورارتو به پیرامون دریاچه ارومیه مصادف بود. به احتمال قوی سمیرامیس و آداد نراری سوم با منوآ دو بار در ماننا و پنج بار در خوبوشکیه در جنوب دریاچه وان و یک بار در درّهٔ علیای فرات پیکار کردند.