خارزنج. [ زَ ] ( اِخ ) ناحیه ای است از نواحی پشت نیشابور و آن را خارزنگ نیز می نامند، از این ناحیه جماعتی از اهل علم و ادب برخاسته اند که از ایشان است احمدبن محمد صاحب کتاب التکملة در لغت و نیز یوسف بن الحسن بن یوسف بن محمدبن ابراهیم بن اسماعیل خارزنجی است که از فضلای زمان است. ( از معجم البلدان به اختصار ج 3 ص 386 ) ( قاموس الاعلام ج 3 ص 2010 ).
💡 از معروفترین علما و بزرگان خارزنج میتوان به احمد بن محمد خارزنجی صاحب کتاب تکلمه در لغت و یوسف بن حسن خارزنجی از فضلای زمان خود اشاره کرد. از دیگر شخصیتهای تاریخی این شهرستان عمیدالملک کندری وزیر دربار طغرل بیک است.[نیازمند منبع]
💡 در منابع، از سه شهر یا آبادی مهم ولایت بُشت یاد شدهاست که عبارتند از: ترشیز، کندر و خارزنج.
💡 رودخانه خارزنج یا کال خارزنج؛ نام یکی از رودهای حوضه آبریز کویر مرکزی است که در استان خراسان رضوی در محدودهٔ شهرستانهای کوهسرخ و خلیلآباد جریان مییابد. این رودخانه دارای آبشارهای زیاد، ۱۲ اثر تاریخی موسوم به آسیاب و آبگرم است.
