حسابهم

[ویکی الکتاب] معنی حِسَابِهِم: حساب آنها
ریشه کلمه:
حسب (۱۰۹ بار)هم (۳۸۹۶ بار)
در این که منظور از «حساب» در اینجا چه حسابی است؟ در میان مفسران گفتگو است: بعضی احتمال داده اند که منظور از «حساب»، حساب روزی آنها است، یعنی اگر دست آنها از مال و ثروت تهی است باری بر دوش تو نمی گذارند; زیرا حساب روزی آنها با خدا است. همان گونه که تو نیز بار زندگی خود را بر دوش آنها نمی گذاری و حساب روزی تو با آنها نیست. ولی ظاهر این است که منظور از «حساب»، حساب اعمال است همان طور که بسیاری از مفسران گفته اند.

💡 نظير اين روايت، روايتى است كه باز الدر المنثور آن را از كتاب ناسخ نحاس از ابنعباس نقل كرده كه گفت: آيه (و ما على الذين يتقون من حسابهم من شى ء) كه در مكهنازل شده، با آيه (و قد نزل عليكم فى الكتاب ) كه در مدينهنازل شده نسخ شد.

💡 5 گاهى بايد براى جذب حواسها، سخن را كوبنده و هشدار دهنده آغاز كرد. سوره با جمله (اقترب للناس حسابهم ) شروع شده است.

💡 اين سوره - همانگونه كه اشاره كرديم - با يك هشدار نيرومند به عموم مردم آغاز مى شود،هـشدارى تكاندهنده و بيداركننده، مى گويد: (حساب مردم به آنها نزديك شده، در حالىكه در غفلتند و روى گردانند) (اقترب للناس حسابهم و هم فى غفلة معرضون ).

💡 و نيز ممكن است از جمله (ما عليك من حسابهم من شى ء)، استفادهتحمل حساب شود، يعنى بخواهد بفرمايد: سنگينى و وزر ووبال اعمال زشت آنان بر تو نيست، تا هر چه بيشتر گناه كنند، تو بيشتر ناراحت شوى.

💡 و نظير اين توجيه كه براى اتصال آيه به ماقبل خود كرده اند، توجيهى است كه از ابومسلمنقل شده كه گفته است: اين آيه متصل به آيه (اقترب للناس حسابهم ) است، كه دراول سوره قرار دارد و مقصود از حساب، بازخواست و پرسش از نعمتهايى است كه خداىعزوجل به مردم انعام فرموده كه آيا در مقابل آن نعمتها شكرگزارى كردند و يا درمقابل آن كفران نمودند؟.

💡 و كوتاه سخن اينكه: مساءله خوفى كه اين طايفه در گفتار خود آوردند، خوف در مقامعمل است، چون حساب عمل بنده با خدا است، و بندگى لازمه لاينفك انسان است، انسان بههر درجه از كمال برسد، و حتى به مقام عصمت و بى گناهى هم اگر برسد، باز هم بندهاست، و بنده ممكن نيست از خوف پروردگارش تهى باشد، همچنان كه فرمود: (ان اليناايابهم ثم ان علينا حسابهم ).