جنگل زدایی

{deforestation} [مهندسی منابع طبیعی- محیط زیست و جنگل] نابودی جنگل توسط انسان

جنگل زدایی به ریشه کنیِ درختان جنگلیِ یک منطقه یا زمین گفته می شود که در نتیجهٔ آن، تمام یا بخشِ بزرگی از درختان قطع می شود و پهنهٔ جدید به عنوانِ یک منطقهٔ غیرجنگلی موردِ استفاده قرار می گیرد. تبدیلِ زمین های جنگلی به مزارع یا استفادهٔ شهری، نمونه هایی از جنگل زدایی است. حدود نیمی از جنگل های اصلیِ دنیا تا سال ۲۰۱۱ از بین رفته اند که بیشترِ آن ها در طولِ ۵۰ سالِ گذشته از بین رفته بودند. همچنین تا سال ۱۹۹۰ میلادی، نیمی از جنگل های بارانی دنیا نابود شده بودند. بیش از نیمی از جانوران و گیاهانِ جهان در جنگل های استوایی زندگی می کنند.
جنگل زدایی دومین عامل گرمایش جهانی است که فجایع زیست محیطی خطرناکی را در پی دارد.
حذف درختان، بدون رسیدگی کافی و احیای جنگل منجر به آسیب زیستگاه و از بین رفتن تنوع زیستی میگردد. از طرفی همانطور که در شرایط کنونی و در گذشته از طریق فسیل ها مشاهده شده است، جنگل زدایی باعث انقراض گونه های گیاهی و جانوری، تغییر شرایط اقلیمی، بیابان زایی و جابجایی جمعیت ها می شود. جنگل زدایی همچنین باعث کاهش بیولوژیکی دی اکسید کربن دراتمسفر گردیده و چرخه های بازخورد منفی را افزایش می دهد امری که به گرم شدن کره زمین نیز کمک می کند. این درحالی است که گرمایش جهانی هم فشار بیشتری را بر جوامعی که با پاکسازی جنگل ها جهت مصارف کشاورزی و کاهش زمین های زراعی به دنبال امنیت غذایی هستند، افزایش می دهد. جنگل زدایی معمولاً موجب اثرات زیست محیطی مهم دیگری مانند فرسایش نامطلوب خاک و تخریب زمین های بایر نیز میگردند.
جنگل زدایی به دلایل گوناگونی از قبیل استفاده یا فروش درختان قطع شده به عنوان سوخت یا چوب، استفاده از جنگل برای چراگاه دام، ساخت مزارع یا شهرک ها به وقوع می پیوندد. حذف زیاد درختان بدون احیای مکفی جنگل به زیستگاه صدمه وارد کرده و باعث کاهش تنوع زیستی شده است. جنگل زدایی نیز در جنگ به منظور محروم کردن دشمن از پوشش برای نیروهای خود و همچنین منابع حیاتی مورد استفاده قرار می گرفت. نمونه ای مدرن از این نوع جنگل زدایی عامل نارنجی توسط ارتش ایالات متحده در ویتنام در دوران جنگ ویتنام بود. مناطق زدوده شده از درخت معمولاً متحمل فرسایش خاک شدید شده و غالباً به سمت تنزل می روند.
جنگل زدایی در حال انجام است و شکل آب و هوا و جغرافیا را تغییر میدهد. جنگل زدایی یکی از عوامل گرمایش جهانی هوای کره زمین است و اغلب به عنوان یکی از دلایل اصلی افزایش اثر گلخانه ای شناخته می شود. جنگل زدایی مناطق استوایی عامل قریب به ۲۰ درصد از انتشار گازهای گلخانه ای در جهان است.

جنگل زدایی (deforestation)
تخریب جنگل برای تهیۀ الوار، سوخت، زغال چوب، و پاک سازی زمین جنگلی از درخت به منظور کشاورزی و صنایع استخراجی، مانند معدن کاری، بدون کاشتن درختان جدید برای جانشینی درختان قطع شده (احیای جنگل) یا ایجاد چرخه ای که رویش دوبارۀ جنگل طبیعی را ممکن کند. جنگل زدایی سبب می شود که خاک بارور رانده یا به داخل رودخانه شسته شود، امری که به فرسایش خاک، خشک سالی، جریان سیلاب، و ازدست رفتن حیات وحش می انجامد (← تنوع_زیستی). جنگل زدایی ممکن است بر میزان دی اکسید کربن جوّ نیز بیفزاید و اثر گلخانه ای را شدت بخشد، زیرا برای جذب دی اکسید کربن از هوا برای عمل فتوسنتز درخت کمتری وجود خواهد داشت. برای بسیاری از مردم، سرعت جنگل زدایی نگران کننده است، زیرا این روند به زیستگاه های گیاهان و جانوران آسیب بسیار وارد می آورد. جنگل زدایی سرانجام به قحطی می انجامد، و تصور می شود که تاحدودی عامل راه افتادن سیلاب در زمین های پست است، زیرا درختان به کند کردن جریان آب کمک می کنند. جنگل زدایی نخستین بار بیش از ۲هزار سال قبل در نواحی پیرامون مدیترانه رخ داد، زیرا چوب به نحو فزاینده ای برای سوخت، مصالح ساختمانی، و ساخت کشتی به مصرف می رسید. طی ۲هزار سال بعد، قسمت عمدۀ درختزارها و جنگل های اروپا به سبب افزایش تقاضا برای چوب نابود شد. موج فعلی جنگل زدایی در مناطق استوایی فقط ۳۰ سال قدمت دارد، اما در همین مدت کوتاه، مساحت اکوسیستم دست نخوردۀ جنگلی از ۳۴ درصد کلّ نواحی در مناطق جنگل زدایی شده، به دوازده درصد کاهش یافته است. جنگل زدایی به خصوص در نواحی استوایی فوق العاده خطرناک و جدی است، زیرا چنین جنگل هایی به آسانی باز تولید نمی شوند و این جنگل ها منبعی غنی از تنوع زیستی به شمار می آیند. سازمان خواروبار و کشاورزی سازمان ملل متحد۱ (فائو) آهنگ جنگل زدایی در نواحی استوایی از ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۵ را ۱۳۰هزار کیلومتر مربع در سال برآورد کرد.
Food and Agriculture Organization (of the United Nations)

💡 با این حال، این شیوع فعالیت‌های غیرقانونی از جمله جنگل زدایی جنگل‌های آمازون و شکار غیرمجاز در آفریقا را تحت تأثیر قرار داده، مانع تلاش‌های دیپلماسی زیست محیطی شده و عواقب اقتصادی ایجاد کرده‌است که برخی پیش‌بینی می‌کنند سرمایه‌گذاری در فناوری‌های انرژی سبز را کند خواهد کرد.

💡 طبق توافق و نتیجه‌گیری کمیسیون اروپا در ماه مارس ۲۰۱۹، کشت درختان روغن پالم منجر به جنگل زدایی افراطی می‌گردد و به همین علت تا سال ۲۰۳۰، استفاده از روغن پالم در سوخت حمل و نقل به تدریج باید کنار گذاشته شود.

💡 جنبش اثر انگشت کربن بر اشکال فردی تعدیل کربن تأکید می‌کند، مانند استفاده بیشتر از سیستم حمل و نقل عمومی یا کاشت درخت در مناطق جنگل زدایی شده برای کاهش انتشار کربن فردی.

💡 مسائل زیست‌محیطی شامل خشکسالی‌های مکرر در شمال، به شدت تحت تأثیر قرار فعالیت‌های کشاورزی، جنگل زدایی، چرای بیش از حد، فرسایش خاک، شکار غیرقانونی و تخریب زیستگاه جمعیت حیات وحش، آلودگی آب، و کمبود آب آشامیدنی را تهدید

💡 نود و یک درصد از کل جنگل‌های بارانی که از سال ۱۹۷۰ جنگل زدایی شده‌است اکنون برای دام استفاده می‌شود. تأثیرات منفی بالقوه زیست‌محیطی ناشی از افزایش غلظت دی اکسیدکربن جوی، افزایش دمای هوا در جهان، تغییر چرخه‌های هیدروژئولوژیکی و در نتیجه خشکسالی‌های مکرر و شدید، طوفان‌ها و سیل‌ها، و همچنین بالا رفتن سطح دریا و اختلال در اکوسیستم است.

💡 جنگل‌ها در آیین‌ها و رسوم سنتی، تکریم و تقدیس می‌شدند و در ادیان باستانی مورد پرستش قرار می‌گرفتند، ولی متأسفانه امروزه عمده‌ترین قربانیان تمدن بشری و صنعتی‌شدن، هستند و همان‌طور که جمعیت انسان طی چند هزار سال گذشته افزایش یافته‌است جنگل زدایی و آلودگی جنگل‌ها با روندی سریع پیش رفته‌است.