الانفس

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
نفس (۲۹۸ بار)
«أَنْفُس» جمع «نَفْس» در اینجا به معنای «ارواح» است به قرینه «یَتَوَفّی».

💡 و ايـن كـه مـسـاءله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطراين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يكجا مساءله قبض روح را به خدا نسبت داده، مىفرمايد: (اللّه يتوفى الانفس حين موتها)، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فـرمـوده: (قـل يـتـوفـيـكـم مـلك المـوت الذىوكل بكم )، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى فرمايد: (حتى اذا جاء احدكمالموت توفته رسلنا).

💡 علاوه بر اينكه ما در مواردى از كلام خداى تعالى مى بينيم كه وقتى مى خواهد نسبتى ازنسبتها و يا فعلى از افعال را از استقلال اسباب و وسائط سلب كند، گاهى آن نسبت و ياعمل را به خودش نسبت مى دهد، و گاهى به امر خود نسبت مى دهد، مثلا يك جا مىفرمايد:(اللّه يتوفى الانفس ) و يك جا مى فرمايد: (يتوفيكم ملك الموت ) و جائىديگر مى فرمايد: (توفته رسلنا).

💡 (و لنبلونكم بشى ء من الخوف و الجوع، و نقص منالاموال و الانفس و الثمرات )، بعد از آنكه در آيهقبل، مؤ منان را امر فرمود تا از صبر و نماز كمك بگيرند، و نيز نهى فرمود از اينكهكشتگان راه خدا را مرده بخوانند و آنان را زنده معرفى كرد، اينك در اين آيه علت آن امر وآن نهى را بيان ميكند و توضيح ميدهد كه چرا ايشان را به آن خطابها، مخاطب كرد.

💡 ولى بعضى از مفسرين گفته اند: ما مصدريه است، كه جمله بعد را به صورت مصدر درمى آورد،و تقدير كلام: (ان يتبعون الا الظن و هوى الانفس - پيروى نمى كنند مگر پندارو خـواسته نفس را مى باشد)، و كلمه (هوى ) به معناى خواهش هاى شهوانى نفس ‍ استو جـمـله مـورد بـحـث هـم در مـقـام مـذمـت مـشـركـيـن اسـت كـهباطل را پيروى مى كنند، و هم مطالب قبل است مى فرمود: برهانى بر عقايد خود ندارند.

💡 در مجمع البيان مى گويد: خداى سبحان در جمله (ما تشتهيه الانفس و تلذ الاعين ) تمامىنـعـمت هاى بهشتى را در عبارتى كوتاه آورده كه اگر تمامى خلائق جمع شوند و بخواهندانـواع نـعمت هاى بهشتى را توصيف كنند، نمى توانند وصفى پيدا كنند، كه در اين عبارتكوتاه نباشد و دو صفت (ما تشتهيه الانفس ) و (تلذ الاعين ) شاملش نباشد.