الجایتو، که در منابع معتبر تاریخی بیشتر با نام «اولجایتو» شناخته میشود، همان سلطان محمد خدابنده، هشتمین پادشاه سلسله ایلخانان ایران و از نوادگان مستقیم هولاکوخان مغول است که از سال ۷۰۳ تا ۷۱۶ هجری قمری بر ایران فرمانروایی کرد. او برادر و جانشین غازانخان بود و پس از استقرار بر تخت سلطنت، نقش مهمی در تثبیت حکومت ایلخانی و گسترش اقتدار سیاسی آن در ایران ایفا کرد. زندگی مذهبی او دگرگونیهای فراوانی داشت؛ بهگونهای که در کودکی به آیین مسیحیت تعمید یافت، سپس به بودیسم گرایش پیدا کرد و در ادامه تحت تأثیر محیط سیاسی و خانوادگی، اسلام را پذیرفت. اولجایتو در دورهای از حکومت خود به مذهب تشیع گروید و از نخستین فرمانروایان مغولی ایران بود که نام ائمه را بر سکهها نقش کرد که این اقدام از نظر سیاسی و مذهبی اهمیت فراوانی داشت. از مهمترین اقدامات عمرانی او، بنیانگذاری شهر سلطانیه بود که به فرمان وی ساخته شد و پایتخت از تبریز به آنجا انتقال یافت. این شهر به یکی از مهمترین مراکز سیاسی، فرهنگی و معماری ایران در دوره ایلخانی تبدیل شد و شکوه حکومت او را به نمایش گذاشت. مشهورترین اثر بهجامانده از دوران سلطنت وی، گنبد عظیم سلطانیه است که از شاهکارهای برجسته معماری ایرانی ـ اسلامی و از بزرگترین گنبدهای جهان به شمار میآید.در عرصه نظامی نیز او توانست برخی شورشها و حملات منطقهای، از جمله در گیلان و خراسان، را مهار کند و اقتدار ایلخانان را حفظ نماید. در دوره او، خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی به وزارت رسید و آثار ارزشمندی مانند «جامعالتواریخ» با حمایت حکومت وی تکمیل شد.
الجایتو
لغت نامه دهخدا
الجایتو. [ اُ ] ( اِخ ) سلطان محمد خدابنده از ایلخانان ایران بود. کلمه الجایتو در کتب تاریخی معتبر و سنگلاخ تألیف میرزا مهدی خان بصورت اولجایتو ( با واو ) آمده و این ضبط صحیح بنظر میرسد. رجوع به اولجایتو و محمد خدابنده شود.
فرهنگ فارسی
محمد اولجایتو مشهور به خدا بنده از سلسله ایلخانان ایران ( جل. ۷٠۳ ه. ق. ۱۳٠۴ م. - ف. ۷۱۶ ه. ق./ ۱۳۱۶ م. ) برادر و جانشسن غازان و نخستین پادشاه مغولی ایران است که با آیین تشیع گروید و نام ایمه را بر سکه نقش کرد. شهر سلطانیه از بنا های اوست و وی پایتخت را از تبریز بدان شهر انتقال داد.
سلطان محمد خدابنده از ایلخانان ایران بود.
دانشنامه آزاد فارسی
اُلجایتو (۶۸۰ـ۷۱۶ق)
گنبد سلطانیه
(یا: اولجایتوا) غیاث الدین محمد ملقّب به خربنده (سپس خدابنده)، از اعقاب مستقیم هولاکوخان مغول. هشتمین پادشاه(۷۰۳ـ۷۱۶ق)از سلسلۀ ایلخانیان ایران. برادر و جانشین غازان خان. در کودکی غسل تعمید گرفت و به نیکلاس ملقب شد. در نوجوانی به آیین بودا گروید. همسرش وی را به دین اسلام گرایش داد. نخست سنّی حنبلی و بعد شیعی شد. امّا پس از مدتی دوباره تسنن اختیار کرد. شهر سلطانیه را بنا نهاد (۷۰۴ق). در ۷۰۶ گیلان را که تسلیم ایلخانیان نشده بود، تسخیر کرد. در ۷۱۲ به رحبات شام در سرزمین ممالیک لشکر کشید امّا کاری از پیش نبرد. در ۷۱۳ حملۀ خانات جغتایی به خراسان را دفع کرد. خواجه رشیدالدین مورخ معروف وزیر او بود و به تشویق وی جامع التّواریخ را تکمیل کرد. سلطان محمد خدابنده گنبد معروف سلطانیه را ساخت تا به گمان خود مزار علی بن ابیطالب (ع) و امام حسین (ع) را بدان جا انتقال دهد؛ امّا سرانجام جسد خود او در آن محل به خاک سپرده شد. گنبد سلطانیه از شاهکارهای معماری ایران و سومین گنبد بزرگ جهان، بعد از مسجد ایاصوفیه در ترکیه و کلیسای سانتاماریا در ایتالیا، است.
جمله سازی با الجایتو
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 اوشین پس از مرگ برادرزادهاش لئو سوم و برادرش هتوم با حمایت ژنرال مغول بیلارقو به سلطنت رسید. اوشین توسط ایلخان مغول محمد خدابنده الجایتو حمایت شد، و فرمان صادر شده اعدام بیلارقو توسط الجایتو را در پاسخ به ترورهای وی اجرا کرد.
💡 تا جهان بودست شاهی بر سریر سلطنت همچو سلطان جهان الجایتو خان کی نشست
💡 گنبد سلطانیه با رنگ فیروزهای خود از تمام نقاط شهر پیداست. این گنبد در سال ۷۰۳ هجری قمری به دستور الجایتو (سلطان محمد خدابنده) ساخته شد. کار طراحی این گنبد هشت ضلعی هم بر عهده فضلالله همدانی وزیر ایلخانیان بود. این گنبد در طول مدت دهسال توسط معماری به نام سید علی شاه به همراه سههزار کارگر برپا میگردد. بعد از اتمام ساخت کار تزیین بنا آغاز شده و سهسال زمان میبرد.
