اذا

اذا. [ اِ ] ( ع حرف ربط ) چون. وقتی. ( غیاث اللغات ). || پس. ( غیاث اللغات ). و تکون للمفاجاةو لغیرها. ( منتهی الارب ). ناگاه. ( غیاث اللغات ). || و قد تکون زائدة نحو: حتی اذا اتوا علی وادی النمل ( قرآن 18/27 )؛ ای حتی اتوا. ( منتهی الارب ).
( اذاً ) اذاً. [ اِ ذَن ْ ] ( ع ق ) فاذاً. آنگاه: ام لهم نصیب من الملک فاذاً لایؤتون الناس نقیراً. ( قرآن 53/4 )؛ نه که مر ایشان راست بهره از پادشاهی دنیا که آنگاه ندادند مردم را مقدار پشت خرما. ( تفسیر ابوالفتوح ج 1 ص 774 ).

۱ - ( مصدر ) رنجه کردن. ۲ - ( مصدر ) رنجه شدن. ۳ - ( اسم ) رنجش.
چون وقتی

[ویکی الکتاب] معنی إِذَا: زمانیکه- ناگهان (مانند:فَإِذَا هُم مُّظْلِمُونَ:پس به ناگاه در تاریکی قرار گرفتند)
معنی إِذاً: دراین صورت
معنی أَزّاً: جنبانیدن-تحریک
معنی عِزّاً: نیرو و شوکت و آسیبناپذیری(در اصل کلمه عزت به معنای نایابی است، وقتی میگویند فلان چیز عزیز الوجود است، معنایش این است که به آسانی نمیتوان بدان دست یافت، و عزیز قوم به معنای کسی است که شکست دادنش و غلبه کردن بر او آسان نباشد، بخلاف سایر افراد قوم،...
معنی تَلْقَفُ: بلعید (چون بعد از إذا آمده گذشته معنی شد)
معنی تُلِیَتْ: تلاوت می شود(به دلیل" إذا "زمانش فرق کرده)
معنی تَنفُخُ: می دمیدی (به دلیل "إذا" زمانش عوض شده )
معنی حَضَرَ: حاضر شد - فرا رسید (در جمله"حَتَّیٰ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ ﭐلْمَوْتُ")
معنی هَوَیٰ: افتاد (وَﭐلنَّجْمِ إِذَا هَوَیٰ:سوگند به ستاره هنگامی که [برای غروب کردن درکرانه افق] افتد)
معنی سَلَّمْتُم: تسلیم کردید (در عبارت "إِذَا سَلَّمْتُم مَّا ءَاتَیْتُم بِـﭑلْمَعْرُوفِ "یعنی آن مزدی را که باید بدهید به طور شایسته و متعارف بپردازید)
معنی مُدَّتْ: گسترده شود - کشیده شود(درعبارت "و اذا الأرض مدت " ظاهرا منظور از کشیده شدن زمین گشاد شدن آن است )
معنی مَا کَانَ لِـ: سزاوار نیست که (مثل عبارت "وَمَا کَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَی ﭐللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْراً أَن یَکُونَ لَهُمُ ﭐلْخِیَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ")
معنی مَمَاتِ: مرگ (عبارت "إِذاً لَّأَذَقْنَاکَ ضِعْفَ ﭐلْحَیَاةِ وَضِعْفَ ﭐلْمَمَاتِ " یعنی:در آن صورت دو برابر در دنیا و دو برابر در آخرت عذاب به تو میچشاندیم)
تکرار در قرآن: ۴۵۴(بار)

💡 ذی دلال سلب القلب اذا قال کلاما و جمال غلب الغصن اذا مال قواما

💡 لعمرک ما الدّنیا بدار اقامة اذا زال عن عین البصیر غطاؤها

💡 گفته‌اند آن روز که این آیت فرو آمد و رسول خدا بر قریش آشکارا کرد، عتبة بن ابی لهب گفت کفرت برب النجم اذا هوی و دختر رسول را که زن وی بود طلاق داد، رسول خدای دعا کرد گفت اللهم سلّط علیه کلبا من کلابک.

💡 یا خجلتا من وجوه الفائزین اذا تباشرت، و بوجهی صفرة الیاس

💡 نظر ز صید غزالان دشت عشق بپوش اذا الخوادر فیها عن المهاه تروع

💡 فرید عن الخلّان فی کلّ بلدة اذا عظم المطلوب قلّ المساعد