اختر کاویان

اختر کاویان. [ اَ ت َ رِ ] ( اِخ ) درفش کاویانی. رایت منسوب به کاوه. صاحب برهان گوید: اختر کاوان، نام علم افریدون باشد و آن از کاوه آهنگر بود و پادشاهان عجم بعد از شکست ضحاک آنرا بر خود شگون گرفته بودند و آن چرمی بود که کاوه آهنگر بوقت کار کردن بر میان خود می بست. گویند: حکیمی بوده است در علوم طلسمات بغایت ماهر، شکل صددرصدی بر آن نقش کرده بود و بعضی گویند شکلی از سوختگیهای آتش درآن چرم بهم رسیده بود که این خاصیت داشت، یعنی در هر جنگ که آن همراه بود البته فتح میشد و آنرا مرصع کرده بودند و در زمان حضرت رسالت پناه [ کذا ] ( ص ) بدست مسلمانان افتاد و آنرا پاره پاره کردند و بر مسلمانان قسمت نمودند. ( برهان قاطع ). صاحب مؤید الفضلاء پس از شرح اختر کاوان گوید: آخرالامر چون در عهد خلافت عمر خراسان مستخلص شده و یکی از لشکر اسلام آنرا بغارت یافته عمر آنرا میان مسلمانان قسمت کرد - انتهی.

درفش ملی ایران در عهد ساسانی. مورخان و نویسندگان آنرا بنامهای اختر کاویان اختر کاویانی درفش کاوه درفش کاویان و کاویانی درفش خوانده اند. [ اسکارمن ] نوشته: درفش کاویان چرم پاره مربعی بود که بر نیزهای نصب شده و نوک نیزه در پشت آن از بالا پیدا بوده است. [ کریستنس ] نوشته: درفش کاویانی غیر از بیرقی است که نقش آن بر مسکوکات عهد سلوکی و اشکانی دیده می شود اما درفش کاویان هر چند نویسندگان اسلامی آنرا ماخوذ از نام [ کاوه ] آهنگر می دانند بقول بعض محققان از کوی ( شاه ) یا کویان است که به شکل صفت استعمال شده یعنی شاهانه شاهی شاهنشاهی مقصود از درفش کاویانی [ بیرق شاهی ] است دو شکل از درفش کاویان که در شوکت هخامنشیان و ساسانیان همیشه در پیش سپاه ایران کشیده می شد در آثار تاریخ بجا مانده بطوریکه امروز قریب به تحقیق شکل اصلی آن بر ما واضح است نخست شکلی است که در روی تخته سنگی بطرز خاتم کاری دیده می شود و آن در سال ۱۸۳۱ م. جزو حفریات پمپئی ( ایتالیا ) بدست آمده. این خاتم کاری جنگ ایسوس را نشان می دهد که در سال ۳۲۳ ق. م. واقع شد. و اسکندر داریوش سوم را شکست داد. در طرف چپ صورت اسکندر تصویر شده و در طرف راست روبروی اسکندر داریوش روی گردونه جنگی ایستاده است و او در میان سپاهیان ایرانی است. در عقب داریوش سواری بیرق در دست دارد. متاسفانه بهمین قسمت خاتم کاری شکستی وارد آمده است که بدان واسطه درست سنگ بیرق هویدا نیست ولی با وجود این قسمت بالایی خود بیرق و نوک نیزه ای که بیرق بدان وصل است و همچنین قسمتی از ریشه هایی که برای زینت بیرق آویخته بودند بخوبی نمایانست. از آنجا که شهر پمپئی در ۷۹ م. زیر مقذوفات کوه [ وزوو ] خراب و پنهان گشت پس ظاهرا این تخته سنگ خاتم کاری مدتی قبل از این تاریخ بایست ساخته شده باشد. بنابراین تاریخ ساخت آن تقریبا مقارن با زمان تولد عیسی ع است. شکل دیگری هم که تقریبا از همان عصر باقی مانده شباهت تامی با تصویر درفش مذکور دارد. این شکل عبارتست از سکه های یک سلسله از ملوک عصر دیادوخ ها یعنی خلفای اسکندر که در مملکت اصلی هخامنشیان یعنی فارس نفوذی پیدا کرده و تا زمان اشکانیان حکمرانی می کردند و چندان نفوذ و استقلال یافته بودند که سکه بنام خود می زدند. نام این سلسله [ فرته کاره ] بود. روی سکه فقط سر پادشاهان را نشان میدهد. در پشت سکه آتشکده ای که پادشاهان در مقابل آن ایستاده نماز می گزاردند منقوش است. در عقب آتشکده شکلی دیده می شود که از هر حیث هم شبیه به بیرق ایران در خاتم کاری پمپئی است و هم شباهت تام بدرفش کاویانی فردوسی در شاهنامه وصف کرده است دارد و همچنین آن اختری که فریدون با جواهر زینت داده و بر روی چرم پاره بیرق نصب کرده بوده است بطور وضوح نمایانست. از توافق این سه ماخذ ( خاتم کاری پمپئی سکه های سلسله مذکور شاهنامه ) بر می آید که درفش مزبور عبارت بوده از یک قطعه چرم پاره مربعی که بر بالای یک نیزه نصب شده و نوک نیزه از پشت آن از طرف بالا پیدا بوده و بر روی چرم که مزین به حریر و گوهر بوده شکل ستاره ای بوده مرکب از چهار پره و در مرکز آن نیز دایره کوچکی که قریب به یقین همان است که فردوسی از آن به اختر کاویانی تعبیر می کند و از طرف تحتانی چرم چهار ریشه برنگهای مختلف سرخ و زرد و بنفش آویخته نوک این ریشه ها مزین به جواهر بوده است ( مجله کاوه ( دوره قدیم ) ۱: کاوه و درفش کاویانی. اسکارمان ).

💡 بدو نیمه کرد اختر کاویان یکی نیمه برداشت گرد از میان

💡 وصف درفش کاویانی در شاهنامه چنین آمده که درفشی مرصع و دارای نوارهای سرخ، زرد، کبود و بنفش با نشان ستاره (اختر) بوده‌است. این درفش را به دلیل این نشان، اختر کاویان نیز می‌نامیدند و بدین طریق بر معنای نمادین آن، بخت و اقبال، تأکید می‌کردند.

💡 سراندر سپهر اختر کاویان چو ماه درخشنده اندر میان

💡 گو رایت بوالمظفری بین آنک اختر کاویان ندیده است

💡 بپایست با اختر کاویان بفرمان او بست باید میان