ابیدوس

( آبیدوس ) آبیدوس. ( اِخ ) از شهرهای مصر علیاست و تخته سنگهای موسوم به آبیدوس که نامهای دو طبقه از فراعنه قدیم مصر در آن نقش بود در حفر اراضی آن به دست آمد ( بسال 1871 م. ).

ابیدوس ( به عربی: أبیدوس، به انگلیسی: Abydos ) نام شهری در مصر باستان است که از تاریخی ترین شهرهای مصر علیا به شمار می رود. این شهر در ۱۱ کیلومتری رود نیل و دو شهر امروزین العربة المدفونة و بلینا قرار دارد. نام این شهر در نوشته های باستانی مصری به خط هیروگلیف اِبدجو ( 3bdw یا AbDw ) ذکر شده است که به معنای «تپهٔ نشان» یا «تپهٔ یادگاردان» است و اشاره به یادگاردانی دارد که در این شهر برای نگهداری سر ازیریس وجود داشت.
به عنوان یکی از مهم ترین مکان های باستانی مصر، ابیدوس در گذشته شهری مقدس بود که معابد بسیاری به همراه گورستان های ویژه را در خود جای داده؛ گورستان هایی چون ام القعاب که فرعون های دوره های نخستین دودمانی مصر را در خود جای داده اند. این مقبره ها باعث ارزش و اعتبار بسیار والایی برای این شهر شدند و فرعون ها و شهبانوهای دوران های پسین نیز آنجا را به منظور به خاک سپرده شدن انتخاب می کردند.
امروزه ابیدوس بیشتر به دلیل معبد ستی یکم شناخته شده است؛ معبدی که در آن فهرستی از نام پادشاهان تاریخی مصر حکاکی شده و با نام فهرست پادشاهان ابیدوس خوانده می شود. این فهرست نام فرعون ها از منس تا رامسس یکم، پدر ستی، را در بر می گیرد. معبد بزرگ و بیشتر بخش های شهر باستانی در زیر ساختمان های به نسبت جدیدتر در شمال معبد ستی دفن شده اند. بسیاری از آثار این شهر به دلیل ساختمان سازی آسیب دیده اند و دستبردهای زیادی به آثار باستانی زده شده است.

آبیدوس (ترکیه). آبیدوس (ترکیه)(Abydos)
معبد بزرگ ستی اول، آبیدوس، مصر
معبد بزرگ ستی اول، آبیدوس، مصر
شهری باستانی در کرانۀ آسیایی هِلِسپونت(داردانل)، در ترکیۀ کنونی. سِستوسدر حاشیۀ اروپایی آن قرار داشت. در همین منطقه بود که خشایارشا، پادشاه ایران، پُلی از قایق ها ساخت تا سپاه خود را از دریا عبور دهد (۴۸۰پ م). آبیدوس، همچنین صحنۀ اتفاق افسانۀ هرون و لِئاندراست.
آبیدوس (مصر). آبیدوس (مصر)(Abydos)
(یا: آبودوس) شهری باستانی در مصر علیا، پرستشگاهِ اُزیریس، و مدفن شاهان سلسله های اول و دوم. بقایایی از همۀ دوره ها در آن موجود است. در معبد بزرگ سِتی اول، که در ۱۳۰۰پ م ساخته شده و به خوبی حفظ شده است، «لوحۀ آبیدوس» قرار دارد. در این لوحه فهرستی از نام همۀ پادشاهان پیش از ستی دیده می شود و به لحاظ تاریخی بسیار حائز اهمیت است.

💡 ایری هور یا رُ فرعونی در دوره پیش‌دودمانی مصر بود. با آنکه بعضی مصرشناسان در وجود او شک دارند، او به گمان قوی جد کا بوده‌است. او بر ابیدوس فرمانروایی می‌کرد و در گورستانی محلی در ام‌القعاب در نزدیکی کا، نارمر، و دیگر فرعون‌های دودمان نخست به خاک سپرده شد. نام او به معنای «شیر» یا «متعلق به هوروس» است.

💡 دجر پسر فرعون هور آها و همسرش خنثاپ بود. احتمال دارد پدربزرگ او نارمر و مادربزرگش نیثهوتپ باشد. دجر نیز همانند پدرش هور آها در ابیدوس به خاک سپرده شد. آرامگاه او در برگیرنده بیش از ۳۰۰ کارگر بود که به همراهش دفن شدند تا در جهان باقی به کمکش بیایند. اشیای بسیاری نیز به همراه او در این آرامگاه پیدا شد:

💡 ام القعاب نام گورستانی باستانی در ابیدوس، مصر، است که مکان به خاک سپرده شدن چندین فرعون دوره آغازین دودمانی به‌شمار می‌رود. نام این مکان در زبان عربی "مادر کوزه‌ها" معنا می‌دهد چرا که در جای جای منطقه می‌توان تکه‌های کوزه‌های خرد شده‌ای را که در زمان‌های گذشته به دلایل مذهبی اهدا شده بودند، دید.

💡 آرامگاه‌های بزرگ بر جای مانده از فرعونهای این دوره در ابیدوس و نقاده، به علاوه گورستان‌های سقاره و حلوان در نزدیکی ممفیس نشان می‌دهند که ساختمان‌ها بیشتر از چوب و آجرهای گلی ساخته می‌شدند و سنگ در موارد کمی برای دیوارها و سطح اتاق‌ها به کار می‌رفت. سنگ اما به مراتب برای ساخت زیورآلات، ظرف، و گاه تندیس به کار می‌رفت. از چوب گز برای ساخت قایق بهره گرفته می‌شد.

💡 بقایای کمی از این محوطه معبد اوزیریس که در شمال ابیدوس قرار داشت، امروزه باقی مانده‌است. کتیبه‌های روی بناهای ابیدنی در پادشاهی میانه نشان می‌دهد که کاهنان و مقاماتی که در ابیدوس کار می‌کردند خود را هم به‌عنوان «سامرف» و هم «سم» یا «شم» می‌دیدند.