بابان. ( اِخ ) نام محله ایست بزرگ در پائین مرو. ( مرآت البلدان ج 1 ص 125 ). بابی بابان، محله ای است در اسفل مرو و بدان منسوبست ابوسعید عبدة بن عبدالرحیم بن جبان بابانی مروزی. ( معجم البلدان ) ( مراصدالاطلاع ).
بابان. ( اِخ ) نام طایفه ای از اکراد غربی ایران. ( بنقل مصحح مجمل التواریخ گلستانه از گلشن مراد ).
اسم: بابان (دختر) (کردی) (تلفظ: baban) (فارسی: بابان) (انگلیسی: baban)
معنی: خانه پدری، خانةپدری، نام عشیرةایی درکردستان، نام منطقةای در کردستان، لقب چند تن از احکام سلسله بابان، از چهرةهای معاصر ادبیات کرد «شکراللة بابان» ( نگارش کردی
بابان (کبودرآهنگ). بابان یک روستا در ایران است که در دهستان حاجیلو واقع شده است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، بابان ۳٬۰۲۶ نفر جمعیت دارد.
طایفۀ بزرگ و قدیمی کُرد، از طوایف شهروز، در کردستان عراق، زیر نظر والی عثمانی بغداد یا دولت ایران. سرزمین بابان ها حدود ۱۰ هزار کیلومتر مربع مساحت داشت. قدرت جنگی این مردم در اوایل قرن ۱۱ق، بالغ بر ۴ هزار مرد جنگجو بود. پس از مرگ خضربیگ، در سال های اول سلطنت شاه عباس، حکومت موروثی بابان ها ساقط شد، اما در ۱۰۱۷ ق دوباره احیا شد. حکومت بابان تا ۱۲۶۵ ق / ۱۸۴۹ م یکی از بزرگ ترین سازمان های سیاسی کردان عراق بود. این حکومت چندین بار برضد صفویان و دولت نادرشاه شورید و مدتی از متحدان آزادخان افغان بود. این سرزمین در ۱۱۹۲ ق به اشغال قوای زندیه درآمد و دوباره در اختیار دولت عثمانی قرار گرفت. مناسبات دولت قاجاریه با حکومت بابان، موجب بعضی جنگ ها میان دولت های ایران و عثمانی و همچنین میان ایران و بابان ها شد. دولت عثمانی در ۱۲۶۵ ق عبدالله پاشا بابان را برکنار کرد و حکومت موروثی ۲۰۰ سالۀ بابان را برانداخت.
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 شهر رانیه در قدیم به خاطر نیازهای کشاورزی و در کنار چشمههای آب پدید آمده و رشد کرد و قلعهاش یکی از قلاع مهم امارت بابان بوده و هست و خواهد بود. از دههٔ ۱۹۸۰ میلادی به اینسو و در پی سیاست بیرون راندن اجباری روستانشینان کرد از روستاها در عراق، این شهر مهاجرت زیادی به خود دیده و رشدی سریع کرد.
💡 برنامهای به نام باخچهٔ گوڵان، برنامهای بهنام کاروان شعر و موسیقی با مسئولیت شکرالله بابان، حسامالدّین امین و عزیز علوی (به کردی کرمانجی)، به شعر و موسیقی کردی اختصاص داشت. معمولاً ترانههای کردی در فواصل بین برنامههای دیگر نیز پخش میشدند.
💡 از شخصیتهای فرهنگی کرد که به همکاری با رادیو کردی بغداد پرداختند میتوان به توفیق وهبی و رفیق حلمی، و از شخصیتهای مذهبی میتوان به محمد قزلچی، عبدالحمید اطروشی و علاءالدین سجادی اشاره کرد. همچنین افرادی همچون ناجی عباس و صالح سعید و صادق بهاءالدین و جنال عبدالقادر بابان در بخش اجتماعی و آموزشی به اجرای برنامه میپرداختند.
💡 عبدالرحمان بگ صاحبقران متخلص به سالم بابان از شاعران غزلسرای کرد، در سال ۱۸۰۰ میلادی در سلیمانیه به دنیا آمد. وی از خاندان صاحبقران و پسر عموی مصطفی بگ صاحبقران متخلص به کردی و دایی نالی شعرای ادبیات کرد است..
