المحروم

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
حرم (۸۳ بار)
«محروم» از مادّه «حَرام» است و تفاوت میان «سائل» و «محروم» این است: «سائل» کسی است که حاجت خود را می گوید و تقاضا می کند، و «محروم» کسی است که شرم و حیا مانع تقاضای او است.
در حدیثی از امام صادق(علیه السلام) آمده است: «محروم کسی است که زحمت در کسب و کار می کشد، ولی زندگی او پیچیده شده است». این حدیث نیز مناسب تفسیری است که ذکر شده; زیرا چنین اشخاصی کمتر روی سؤال دارند.

💡 و در كافى به سند خود از صفوان جمال، از امام صادق (عليه السلام ) روايت كرده كه درذيل جمله للسائل و المحروم فرمود: محروم كاسبى است كه خريد و فروش ندارد، او مىخواهد از دسترنج خود استفاده كند، اما كسى به او مراجعه نمى كند.

💡 (تدعوا من ادبر و تولى و جمع فاوعى ) - يعنى آتش دوزخ كسانى را مى طلبد كهبه دعوت الهى كه آنان را به ايمان به خدا و عبادت او دعوت مى كرد پشت كردند، و بهجاى آن اموال را جمع نموده، در گنجينه ها نگهدارى مى نمودند، و در راه خدا بهسائل و محروم نمى دادند، و اين معنا آن معنايى است كه با سياق استثناى بعدى كه مىفرمايد (الا المصلين... و الذين فى اموالهم حق معلومللسائل و المحروم ) تناسب دارد.

💡 بعضى از مفسرين گفته اند: اگر تعبير به طعام كرد، نه به اطعام، براى اين بود كهاشاره كرده باشد به اينكه مسكين گويا مالك زكات و صدقه است و احتياج ندارد بهاينكه كسى به او اطعام كند، وقتى طعام را كه حق خود او است به او بدهند او خودش مىخورد، همچنان كه در جاى ديگر فرموده: (و فى اموالهم حقللسائل و المحروم ).