الکامل فیالتاریخ، تألیف عزالدین ابوالحسن علیبنمحمد معروف به ابناثیر، مشهورترین اثر این مورخ نامدار و جامعترین تاریخ عمومی به زبان عربی است که محور اصلی آن، تاریخ اسلام میباشد. ابناثیر در دیباچهی کتاب، انگیزه و روش تاریخنگاری خویش را شرح داده است. او با اشاره به علاقهی وافر خود به مطالعهی تاریخ و با نقد آثار پیشین، خاطرنشان میسازد که هیچیک از کتب تاریخی موجود به تنهایی نیاز جوینده را برآورده نمیکند؛ زیرا برخی مطالب را با درازگویی آوردهاند و برخی به اختصار گزاردهاند، اخبار شرق و غرب جهان اسلام در آنها یکجا جمع نیامده و هر رویدادی به طور کامل و منسجم بازگو نشده است. ازاینرو، وی با هدف رفع این کاستیها، تدوین تاریخی فراگیر را در دستور کار قرار داد که اخبار پادشاهان مشرق و مغرب و سرزمینهای میان آنان را در برگیرد، هرچند با تواضع علمی میپذیرد که دستیابی به تمام رویدادهای دورافتاده برای کسی که در موصل میزیسته ممکن نبوده است.
ابناثیر نگارش الکامل را از آغاز آفرینش شروع کرده و تا پایان سال ۶۲۸ هجری قمری، یعنی دو سال پیش از درگذشتش، ادامه داده است. منبع اصلی او برای بخشهای مربوط به صدر اسلام تا پایان سدهی سوم هجری، تاریخ طبری بوده است؛ اما برخلاف طبری که روایات مختلف یک واقعه را بدون داوری نقل میکند، ابناثیر روش گزینش و تلفیق را برگزیده است. وی معمولاً کاملترین یا بهزعم خود درستترین روایت را انتخاب کرده و آن را با اطلاعات برگرفته از دیگر منابع تکمیل نموده است. در مواردی هم که ناچار به نقل روایتی تردیدبرانگیز شده، یا دیدگاه انتقادی خود را بیان کرده یا به وجود اخبار متناقض دربارهی آن واقعه تصریح نموده است.