المضاجع

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
ضجع (۳ بار)
«مَضاجِع» جمع «مضجع» به معنای بستر است، و دور شدن پهلو از بستر، کنایه از برخاستن از خواب و پرداختن به عبادت پروردگار در دل شب است.
دراز کشیدن (خوابیدن) «ضَجَعَ الرَّجُلُ ضَجْعاً وَ ضُجُوعاً: وَضَعَ جَنْبَهُ فَهُوَ ضاجِعٌ». کضاجع جمع مضمج، محل دراز کشیدن (خوابگاه) است. آنهارا موعظه کنید، در خوابگاه‏ها از آنها کنار باشید، آنها را بزنید. این سه عمل به ترتیب است.. مضجمع اعمّ از آن است که خوابگاه باشد یا قبر یا قتلگاه، مراد از مضاجع در آیه قتلگاه‏ها است یعنی: بگو اگر در خانه هایتان می‏بودید آنانکه قتل بر آنهانوشته شده بود حتماً به سوی قتلگاه‏های خویش بیرون می‏شدند. در نهج البلاغه حکمت 131 به شخصی فرماید: دنیا کی تو را مغرور کرده؟ آیا با مصارع پدرانت از پوسیدگی؟ اَمْ بِمَضاجِعِ اُمَّهاتِکَ تَحْتَ الثَّری. که منظور از مضاجع قبور است. در زیارت امیر المؤمنین علیه السلام هست «اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا مَوْلایَ وَ عَلی ضَجیعَیْکَ آدَمَ وَ نُوحٍ وَ رَحْمَةُ اللّهِ وَ بَرَکاتُهُ» یعنی سلام بر تو و بر دو هم مضجعت و هم قبرت آدم و نوح نیز در آنجا مدفون اند. این کلمه به صورت جمع سه بار در کلام خدا یافته است، دو محل نقل شد سومی آیه. می‏باشد.

💡 و در الدر المنثور است كه ابن جرير از مجاهد روايت كرده كه گفت:رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) مساله شب زنده دارى را براى ما مى گفت،ديدگانش پر از اشك شد، بطورى كه اشك از ديدگانش فرو ريخت، و همى خواند:(تتجافى جنوبهم عن المضاجع ).

💡 و در تفسير قمى آمده كه: پدرم از عبد الرحمان بن ابى نجران، از عاصم بن حميد، از امامصادق (عليه السلام ) برايم حديث كرد، كه فرمود: هيچعمل نيكى از بنده خدا سر نمى زند مگر آنكه در قرآن ثوابى برايش معين شده، جز نمازشب كه خداى عز و جل ثوابى برايش بيان نكرده. بس كه ثوابش عظيم بوده، همينقدرفرموده: (تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربهم خوفا و طمعا و مما رزقناهم ينفقون... يعملون ).

💡 سپس مى فرمايد: (در صورتى كه اندرزهاى شما سودى نداد، در بستر از آنها دورىكنيد) (و اهجروهن فى المضاجع ).

💡 و در مجمع البيان در تفسير جمله: (فعظوهن و اهجروهن فى المضاجع و اضربوهن...)،از امام ابى جعفر (عليه السلام ) روايت كرده كه فرمود: هجر در مضاجع به اين است كه دررختخواب زن برود،

💡 و بنابراين جمله (تتجافى جنوبهم عن المضاجع )، با در نظر گرفتن اينكه(تجافى ) به معناى اجتناب و دورى است، و (جنوب ) جمع جنب به معنى پهلو است و(مضاجع ) جمع مضجع به معناى رختخواب ومحل استراحت است، كنايه مى شود از اينكه مؤ منين خواب خود را ترك مى كنند، و به عبادتخدا مى پردازند.